Üniversite bünyesinde kurulan uygulama ve araştırma merkezleri, akademik faaliyeti belirli bir alanda toplamak amacıyla oluşturulan birimlerdir. Adıyaman Üniversitesi Kadın ve Aile Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi'ne ilişkin yönetmelik de merkezin amacını, organlarını ve çalışma usullerini belirler. Bu tür düzenlemeler ilk bakışta yalnızca akademik görünse de; personel görevlendirmesi, proje yürütümü ve dış paydaşlarla yapılan protokoller bakımından somut hukuki sonuçlar doğurur.
Merkez Yönetmeliklerinin Dayanağı
Bu yönetmelikler Yükseköğretim Kanunu'nun üniversitelere tanıdığı düzenleme yetkisine dayanır ve Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer. Dolayısıyla üniversite içi bir talimat değil, düzenleyici idari işlem niteliğindedir. Yönetmeliğin üst normlara aykırı bir hüküm içermesi hâlinde, doğrudan yönetmeliğe karşı iptal davası açılabileceği gibi, ona dayanılarak tesis edilen bireysel işlem dava edilirken dayanak düzenlemenin hukuka aykırılığı da ileri sürülebilir.
Organlar ve Yetki Sınırı
- Müdür: merkezi temsil eder, faaliyetlerin yürütülmesinden rektörlüğe karşı sorumludur.
- Yönetim kurulu: çalışma programını ve proje önceliklerini karara bağlar.
- Danışma kurulu: öneri niteliğinde görüş verir; bağlayıcı karar alma yetkisi taşımaz.
Uygulamada en sık görülen sorun, danışma niteliğindeki bir görüşün bağlayıcı karar gibi işlem görmesi ya da müdürün yönetim kurulu kararı olmadan taahhüt altına girmesidir. Yetkisiz makam tarafından tesis edilen işlem, yetki unsuru yönünden sakat olur.
Kadın ve Aile Odaklı Çalışmalarda Veri Sorumluluğu
Aile içi şiddet, ayrımcılık veya sosyal destek ihtiyacı gibi başlıklarda yürütülen saha çalışmaları, çoğu zaman özel nitelikli kişisel veri toplanmasını gerektirir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında bu verilerin işlenmesi, açık rıza veya kanunda öngörülen istisnalar bulunmadan mümkün değildir. Aydınlatma metni, anonimleştirme yöntemi ve verinin saklama süresi, proje başlamadan yazılı olarak belirlenmelidir. Etik kurul onayının alınmaması, hem akademik hem hukuki açıdan çalışmayı sakatlar.
Protokol ve İşbirliği Metinlerinde Dikkat Edilecekler
- Tarafların yükümlülüklerinin ve mali sorumluluğun açıkça yazılması
- Üretilen çalışmalar üzerindeki fikrî hakların paylaşımının düzenlenmesi
- Protokolü imzalayan kişinin temsil yetkisinin belgeyle doğrulanması
- Uyuşmazlık hâlinde başvurulacak yol ve fesih koşullarının belirlenmesi
Yukarıdaki değerlendirme genel niteliktedir. Merkezin yürüttüğü proje türü, kullanılan veri kategorisi ve imzalanan protokolün içeriği farklı yükümlülükler doğurabileceğinden, somut dosyada uzmanlık desteği alınması önerilir.