Hukuk yargılamasında tanık dinletmek isteyen taraf için ilk pratik sorun, tanığın mahkemeye gelmesinden doğan masrafın kim tarafından ve nasıl karşılanacağıdır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu Tanık Ücret Tarifesi, her yıl yenilenen ve tanığa ödenecek asgari tutarların çerçevesini çizen ikincil düzenlemedir. Tarife, HMK'nın tanık dinlenmesine ilişkin hükümleriyle birlikte okunduğunda anlam kazanır.
Tarife Neyi Karşılar?
Tarife kapsamındaki ödeme, tanığa verilen bir "ödül" değil; tanığın kaybettiği zamanın ve yaptığı zorunlu masrafın karşılığıdır. Uygulamada iki kalem ayrı ayrı düşünülür:
- Kaybedilen zaman karşılığı: Tanığın işinden veya günlük faaliyetinden ayrı kaldığı süre için tarifede belirlenen günlük tutar.
- Yol ve konaklama gideri: Tanık, duruşmanın yapıldığı yer dışından geliyorsa ulaşım ve gerektiğinde geceleme masrafı.
Ücreti Kim Yatırır, Kim Öder?
Kural, tanık deliline dayanan tarafın avansı peşin yatırmasıdır. Mahkeme, tanık listesini kabul ederken bu tutarın gider avansından karşılanmasına karar verir. Avans yatırılmazsa tanık davetiyesi çıkarılmaz; bu da tarafın kendi delilinden fiilen vazgeçmiş sayılması sonucunu doğurabilir. Yargılama sonunda tanık gideri de yargılama giderlerinin bir parçası olarak haksız çıkan tarafa yüklenir.
Tarifenin Sık Gözden Kaçan Yönleri
- Tarife asgari niteliktedir. Tanığın somut ve belgelenmiş kaybı tarifedeki tutarın üzerindeyse, mahkeme takdiren daha yüksek bir ödemeye hükmedebilir; bunun için tanığın talebini ve belgesini duruşmada sunması gerekir.
- Talep, dinlenme anında ileri sürülmelidir. Tanık dinlendikten ve salondan ayrıldıktan sonra masraf talebi pratikte sonuçsuz kalır.
- Yılbaşı geçişi. Tarife her yıl yenilendiğinden, önceki yıl yatırılan avans yeni yılın tutarını karşılamayabilir; mahkemenin ek avans muhtırasına süresinde cevap verilmelidir.
- Talimatla dinleme. Tanık başka yer mahkemesinde talimatla dinlenecekse, avansın talimat mahkemesine ulaştırılması ayrı bir takip gerektirir.
Taraf Vekili Açısından Kontrol Listesi
- Tanık sayısı ile gider avansı arasındaki dengeyi dilekçe aşamasında kurun; her tanık için ayrı kalem öngörün.
- Şehir dışından gelecek tanıklar için yol giderini ayrıca hesaplayın.
- Ara karar tebliğ edildikten sonra verilen kesin süreye uyun; süre kaçırıldığında tanık deliliniz değerlendirme dışı bırakılabilir.
- Ödemenin tanığa fiilen yapılıp yapılmadığını dosyadan takip edin.
Yukarıdaki açıklamalar genel nitelikte bilgilendirmedir. Yürürlükteki tarife tutarları her yıl değiştiğinden, güncel metnin ve dosyanızdaki ara kararların birlikte incelenmesi; tereddüt halinde hukuki danışmanlık alınması yerinde olur.