İkili menşe kümülasyon sistemi kapsamındaki ticarette eşyanın tercihli menşeinin tespitine ilişkin yönetmelik, iki ülke arasındaki tercihli ticaret düzenlemelerinden yararlanmanın teknik koşullarını belirler. Buradaki mesele bir vergi indiriminden ibaret değildir: menşe iddiası sonradan çürütülürse, indirimden yararlanılan vergi geriye dönük olarak istenir ve buna gecikme faizi eklenir.
Kümülasyon Neden Kritik
Kümülasyon, taraf ülkelerden birinde gerçekleşen işçiliğin veya kullanılan girdinin diğerinin menşeliymiş gibi sayılmasına imkân verir. Bu sayede tek başına yeterli işçilik görmemiş bir eşya tercihli menşe kazanabilir. Ancak bu imkân, girdilerin menşeini gösteren tedarikçi beyanlarının kesintisiz biçimde saklanmasına bağlıdır. Zincirin bir halkası eksikse, kümülasyon iddiası bütünüyle çöker.
Sonradan Kontrol Nasıl İşler
İthalatçı ülke idaresi, ibraz edilen menşe ispat belgesinin doğruluğundan kuşkulanırsa ihracatçı ülke idaresine doğrulama talebi gönderir. İhracatçının belgeleri ibraz edememesi veya cevap verilmemesi halinde tercihli muamele geri alınır. Bu süreç sevkiyattan yıllar sonra başlayabildiği için, işlemin yapıldığı anda tutulmayan kayıtların sonradan üretilmesi çoğu zaman mümkün olmaz.
İhracatçı Tarafında Belge Disiplini
- Her sevkiyat için kullanılan girdilerin menşe durumu ayrı ayrı kayda alınmalı
- Tedarikçi beyanları, kapsadıkları dönem ve eşya açıkça belirtilerek alınmalı
- Üretim süreci, gerçekleştirilen işçiliğin niteliğini gösterecek şekilde belgelenmeli
- Belgeler mevzuatın öngördüğü saklama süresi boyunca erişilebilir tutulmalı
İdari İşleme Karşı Yapılabilecekler
Tercihli muamelenin geri alınması ve buna bağlı ek tahakkuk, gümrük mevzuatındaki itiraz yolu izlenerek idareye taşınır. İdari aşama tüketilmeden yargıya gidilmesi usulden ret sonucu doğurabileceği için sıralamaya dikkat edilmesi gerekir. İtiraz dilekçesinde iddianın belgeye dayandırılması, sadece hukuki argüman ileri sürmekten çok daha etkili olur.
Sözleşmeye Yansıtılması Gerekenler
- Alım sözleşmesine menşe bilgisinin doğruluğuna ilişkin taahhüt hükmü koyun
- Sonradan kontrolde yanlış çıkan beyandan doğan zararın rücuunu düzenleyin
- Tedarikçinin belge saklama yükümlülüğünü süreyle birlikte yazın
- Doğrulama talebi geldiğinde cevap verme sorumluluğunu taraflar arasında netleştirin
Menşe kuralları eşya bazında ayrıntılı ölçütler içerir ve ürünle birlikte değişir. Somut sevkiyatınızın hangi kurala tabi olduğunu belirlemek için gümrük ve ticaret hukuku alanında hukuki destek almanız faydalı olacaktır.