Çevrenin korunması yönünden kontrol altında tutulan kimyasalların ithalat denetimi tebliği, çevre ve insan sağlığı bakımından risk taşıyan kimyasal maddelerin ülkeye girişini idari bir izin sistemine bağlar. Bu alanın diğer ithalat denetimlerinden farkı, ihlalin yalnızca gümrük boyutunda kalmaması; çevre mevzuatı kaynaklı idari para cezaları ve koşulları oluştuğunda cezai sorumlulukla da kesişebilmesidir.
Kapsam Tespitindeki Zorluk
Kimyasal maddeler karışım halinde ithal edildiğinde kapsam belirlemesi güçleşir. Karışımın içeriğindeki bir bileşenin kontrol listesinde yer alması, tüm sevkiyatı denetime tabi kılabilir. Bu nedenle güvenlik bilgi formu, sadece iş sağlığı belgesi olarak değil, kapsam analizinin birincil kaynağı olarak okunmalıdır. Formdaki bileşen oranlarının ticari sır gerekçesiyle eksik verilmesi, ithalatçıyı kendi beyanından sorumlu bırakır.
Beyan Sorumluluğu Kimde
İdare karşısında beyanın doğruluğundan sorumlu olan ithalatçıdır. Yurt dışı üreticinin yanlış bilgi vermiş olması, ithalatçıyı idari yaptırımdan kendiliğinden kurtarmaz; bu ancak tedarikçiye karşı rücu ilişkisi doğurur. Gümrük müşaviriyle kurulan ilişki de sorumluluğu devretmez, yalnızca iç ilişkide bir sorumluluk paylaşımı yaratır.
İdari Yaptırım Kararına Karşı Yol
Çevre mevzuatı kaynaklı idari para cezalarına karşı başvurulacak merci ve süre, cezayı veren idareye ve dayanağına göre değişir. Kabahatler Kanunu genel çerçevesi ile özel kanunlardaki düzenlemeler arasındaki ilişki bu noktada belirleyicidir. Yanlış merciye yapılan başvuru sürenin durmasını sağlamaz; bu, uygulamada en sık karşılaşılan ve en pahalıya mal olan hatadır. Karar tebliğ edildiğinde ilk yapılması gereken, tebliğ zarfının ve tarihinin muhafaza edilmesidir.
Şirket İçinde Kurulması Gereken Kontroller
- İthal edilecek her kimyasal için kapsam kontrolü, sipariş verilmeden önce yapılmalı
- Güvenlik bilgi formları güncel sürümüyle arşivlenmeli
- Kontrol listelerindeki değişiklikler düzenli izlenmeli; liste güncellemeleri sevkiyat yolda iken de yürürlüğe girebilir
- Sorumlu personel ve yedeği yazılı olarak belirlenmeli
Yolda Olan Sevkiyat İçin Acil Adımlar
- Yükleme tarihi ile mevzuat değişikliğinin yürürlük tarihini karşılaştırın
- Geçiş hükmü bulunup bulunmadığını kontrol edin
- Gerekiyorsa gümrük idaresine yazılı başvuruyla durumu kayda geçirin
- Antrepoya alma seçeneğini maliyetiyle birlikte değerlendirin
Kimyasal ithalatında idari ve cezai sorumluluk iç içe geçebilir. Bir yaptırımla karşılaştıysanız, başvuru merciini ve süresini belirlemek için dosyanızı bir hukukçuya inceletmeniz isabetli olur.