Kişisel koruyucu donanımların ithalat denetimi tebliği, çalışanı tehlikeye karşı korumak üzere kullanılan ürünlerin ülkeye girişinde uygunluk denetimini düzenler. Bu ürün grubunda uygunsuzluğun bedeli, gümrükte kaybedilen zamanla sınırlı kalmaz; koruyucu donanımın işlevini görmemesi doğrudan bir insan hayatına mal olabileceği için sorumluluk zinciri iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına kadar uzanır.
Kategori Belirlemesi Neden Belirleyici
Kişisel koruyucu donanımlar, korudukları riskin ağırlığına göre farklı kategorilere ayrılır ve her kategori farklı bir uygunluk değerlendirme yolunu zorunlu kılar. Düşük riskli sayılan bir üründe üreticinin kendi beyanı yeterken, ölümcül riske karşı koruyan donanımlarda onaylanmış kuruluşun devreye girmesi gerekir. Kategorinin olduğundan düşük belirlenmesi, tüm belge zincirini geçersiz kılan temel bir hatadır ve denetimde ilk kontrol edilen noktalardan biridir.
İthalatta Sık Görülen Eksiklikler
- Onaylanmış kuruluş numarasının ürün üzerinde bulunmaması veya yetki kapsamı dışında olması
- Kullanım kılavuzunun Türkçe verilmemesi ya da bakım ve kullanım ömrü bilgisinin eksik olması
- Uygunluk beyanının farklı bir modeli kapsaması
- Ürünün koruma seviyesinin beyan edilenden düşük çıkması
İş Kazasıyla Kesişen Sorumluluk
Bir iş kazasında kullanılan koruyucu donanımın uygunsuz olduğu tespit edilirse, sorumluluk incelemesi işvereni, tedarikçiyi ve ithalatçıyı birlikte kapsayabilir. İşveren 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki yükümlülükleri bakımından, ithalatçı ise ürün güvenliği mevzuatı bakımından değerlendirilir. Olayın ağırlığına göre taksirle yaralama veya ölüme sebebiyet bakımından cezai soruşturma da yürütülebilir. Bu nedenle belge zincirinin eksiksiz tutulması, savunmanın en somut dayanağıdır.
Tedarik Zincirinde Kurulacak Denge
Uygunsuzluğun teknik kaynağı üretici olsa bile, idari ve hukuki muhatap çoğu zaman ithalatçıdır. Sözleşmede test raporlarının güncelliği, kategori tespitinin doğruluğu ve doğacak zararın rücuu düzenlenmelidir. Ürünü kendi markasıyla piyasaya süren ithalatçının, üretici yükümlülüklerini üstlenmiş sayılacağı ayrıca hatırda tutulmalıdır.
Sevkiyat Öncesi Kontrol Sırası
- Ürünün hangi riske karşı koruduğunu ve buna göre kategorisini belirleyin
- Onaylanmış kuruluşun bu ürün grubunda yetkili olduğunu teyit edin
- Test raporunun kapsadığı model ve üretim partisini siparişle eşleştirin
- Türkçe kullanım kılavuzu ve kullanım ömrü bilgisini sevkiyat öncesi hazırlayın
Koruyucu donanım ithalatında idari uygunluk ile iş güvenliği sorumluluğu iç içe geçer. Denetim işlemi veya bir kaza sonrası soruşturmayla karşılaşmanız halinde, belge zincirinizi bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz yerinde olacaktır.