Konya ili sınırları içindeki enerji nakil hattı güzergâhına ilişkin 4335 sayılı acele kamulaştırma kararında tartışılabilecek en temel konu, olağan kamulaştırma usulünden ayrılmayı haklı kılan aceleliğin gerçekten bulunup bulunmadığıdır. Bu rehber, tartışmayı bu ölçüt üzerinden kurmaktadır.
Acelelik ölçütü nedir?
Kamulaştırma mevzuatında acele usul, istisnai bir yoldur. İstisnanın uygulanabilmesi için, olağan usulün beklenmesi halinde kamu yararının ciddi biçimde zarar göreceğini gösteren somut bir durumun bulunması gerekir. Yatırımın önemli olması tek başına yeterli sayılmaz; önemli olan, gecikmenin doğuracağı zararın ortaya konulmasıdır.
Gerekçe denetiminde bakılan noktalar
- Kararda ivediliği gerektiren sebebin somut olarak açıklanıp açıklanmadığı
- Proje takviminin, olağan kamulaştırma süresini gerçekten karşılayamadığının gösterilip gösterilmediği
- Güzergâh seçiminde daha az müdahale doğuran alternatiflerin değerlendirilip değerlendirilmediği
- El koyulan alanın, projenin gerektirdiği ölçüyle sınırlı tutulup tutulmadığı
Dosyanın idari yargıya taşınması
Acelelik iddiasının denetimi idari yargının işidir ve Cumhurbaşkanı kararına karşı açılacak iptal davasında ilk derece mahkemesi olarak Danıştay görevlidir. Dilekçede yalnızca hukuki nitelendirme değil, güzergâhın taşınmaz üzerindeki fiilî etkisini gösteren kroki, fotoğraf ve ölçüm verileri de sunulmalıdır. Aynı köyde birden fazla malik etkileniyorsa, teknik bilgilerin ortak toplanması dosyayı güçlendirir.
Kamulaştırmasız el atma iddiası ne zaman gündeme gelir?
İdare, karar kapsamı dışında kalan bir kısma fiilen girmiş, direk dikmiş veya geçiş yapmışsa, bu kısım bakımından mesele artık kamulaştırma değil, kamulaştırmasız el atma tartışmasıdır. Bu durumda talebin dayanağı ve görevli yargı yeri farklılaşır. Bu nedenle sahadaki fiilî durumun, karar ekindeki listeyle karşılaştırılarak metrekare bazında tespit edilmesi önem taşır.
Bu değerlendirme genel bilgilendirme amacıyla paylaşılmıştır; her güzergâhın teknik özellikleri farklı olduğundan, dava stratejisinin dosyaya özgü biçimde belirlenmesi için hukuki destek alınması tavsiye edilir.