Türkiye Bilimler Akademisi Yayın Yönetmeliği, akademinin yayın faaliyetlerinin hangi usulle yürütüleceğini, eserlerin nasıl değerlendirileceğini ve yayın süreçlerinde görev alanların yetkilerini düzenler. Bu rehber, yönetmeliğin akademisyenler ve yazarlar bakımından doğurduğu somut hukuki ilişkileri ele alır.
Yönetmeliğin Düzenlediği İlişki Türleri
Bir yayın yönetmeliği, görünüşte teknik bir metin olsa da üç ayrı hukuki ilişkiyi aynı anda kurar: kurum ile yazar arasındaki eser kullanım ilişkisi, kurum içi karar organlarının işleyişine dair idari ilişki ve hakemlik sürecine katılanların yükümlülükleri. Uyuşmazlık çıktığında hangi ilişkinin tartışıldığının belirlenmesi, izlenecek yolu da belirler.
Telif ve Mali Hakların Devri Meselesi
Eser sahipliği 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamındadır. Yayın sözleşmesi veya taahhütnamesi imzalanırken şu noktaların açık olması beklenir:
- Devredilen mali hakların türü, süresi ve coğrafi kapsamı
- Elektronik ortamda yayım ve açık erişim yetkisinin kapsanıp kapsanmadığı
- Yeni baskı, çeviri ve derleme hakları
- Eserin başka bir mecrada kullanılması halinde yazarın izninin aranıp aranmayacağı
Yayın Kurulu Kararları İdari İşlem Sayılır mı
Kamu tüzel kişiliğini haiz bir kurumun organlarınca alınan ve ilgilinin hukuki durumunda değişiklik yaratan kararlar, idari işlem niteliği taşıyabilir. Bir eserin yayımlanmaması yönündeki kararın yalnızca bilimsel değerlendirmeye mi dayandığı, yoksa usule aykırılık mı içerdiği bu ayrımda belirleyicidir. Yargısal denetim, bilimsel içeriğin yerindeliğini değil, usulün ve gerekçenin hukuka uygunluğunu kapsar.
Bilimsel Etik İddialarında Savunma Hakkı
Yayın süreçlerinde intihal, çifte yayın veya yazar sıralamasına ilişkin iddialar gündeme gelebilir. Bu tür iddialarda, ilgiliye iddiaların somut olarak bildirilmesi, savunma için makul süre tanınması ve kararın gerekçeli olması usulün temel unsurlarıdır. Sürecin her aşamasında yazışmaların yazılı olarak saklanması, sonraki itiraz aşamasında dosyanın omurgasını oluşturur.
İtiraz Öncesi Hazırlık
- Karara dayanak yapılan yönetmelik hükmünü tespit edin.
- Size bildirilen gerekçenin yazılı metnini isteyin.
- Hakem raporlarına erişim talebinizi kayda geçirin.
- Kurum içi itiraz mercii ve süresi varsa önce bu yolu tüketin.
Bu metin genel bilgi sunar; yönetmelik hükümleri güncellenebildiğinden ve her uyuşmazlığın kendi belge seti bulunduğundan, işlem yapmadan önce mevcut metnin ve dosyanızın birlikte gözden geçirilmesi doğru olur.