Kuzey Marmara Otoyolu Projesi kapsamında bazı taşınmazların Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 4456 sayılı Karar, geniş bir güzergâh üzerinde çok sayıda parseli etkiler. Bu rehber, güzergâh projelerine özgü iki tipik sorunu ele alır: parselin bölünmesi nedeniyle kalan kısmın kullanılamaz hale gelmesi ve kamulaştırma tamamlanmadan gerçekleşen fiili müdahale.
Güzergâh Projelerinde Kamulaştırmanın Ölçeği
Otoyol projeleri, şerit biçiminde ilerleyen bir kamulaştırma yapısı ortaya çıkarır. Bu yapı, çoğu parselde taşınmazın tamamının değil bir bölümünün alınması sonucunu doğurur. Alınan bölüm dar olsa bile, parselin ortasından geçmesi halinde etki oldukça büyüktür; çünkü kalan iki parça birbirine erişemez hale gelebilir.
Artık Alanın Kullanılamaz Hale Gelmesi
Kamulaştırma dışında kalan kısmın ekonomik olarak kullanılamaz duruma gelmesi halinde, malikin bu bölümün de kamulaştırılmasını talep etmesi gündeme gelir. Bu talebin değerlendirilmesinde şu ölçütler öne çıkar:
- Kalan alanın yüzölçümü ve geometrik biçimi
- Yola veya kamusal geçişe erişiminin devam edip etmediği
- Mevcut kullanım biçiminin sürdürülebilirliği
- İmar durumuna göre yapılaşma imkânının kalıp kalmadığı
Talep kabul edilmese bile, kalan kısımda ortaya çıkan değer düşüklüğünün bedel hesabına yansıtılması ayrıca istenebilir.
Kamulaştırmasız El Atma İddiası Nasıl Kurulur
Bazı dosyalarda inşaat faaliyeti, kamulaştırma işlemleri tamamlanmadan taşınmaza fiilen ulaşır. Böyle bir durumda iddianın kurulması, müdahalenin tarihinin ve kapsamının kanıtlanmasına dayanır. Uydu görüntüleri, tarihli fotoğraflar, tespit tutanakları ve komşu parsellere ilişkin işlem tarihleri bu kanıtın omurgasını oluşturur. Mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin hukuki dayanağı bulunmadığı ortaya konabilirse, bedele ilişkin talepler farklı bir hukuki zeminde ileri sürülür.
Bedel, Faiz ve Zaman Tartışması
Acele kamulaştırmada el koyma ile bedelin ödenmesi arasında geçen süre, malik açısından fiili bir kayıp yaratır. Bu nedenle bedel talebinin yanında, geçen süreye ilişkin taleplerin de baştan gündeme getirilmesi önerilir. Bedel tespiti davasındaki beyanların sonraki aşamaları bağlayabildiği unutulmamalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme sunar; parselin konumu, güzergâhın geçiş biçimi ve müdahale tarihi dosyaya göre değiştiğinden, talep stratejisinin kendi belgeleriniz üzerinden kurulması gerekir.