Mevcut bir iletim hattının yenilenmesi ve güzergâhının değiştirilmesi, daha önce hiç kamulaştırma görmemiş taşınmazları ilk kez sürecin içine sokar; buna karşılık eski güzergâh üzerindeki bazı parseller yük altından çıkar. 4461 sayılı karar kapsamındaki 154 kV iletim hattı yenileme projesi de bu iki yönlü etkiyi taşır. Aşağıda, hangi işleme karşı hangi mercie gidileceği konusu ele alınmıştır.
İki Ayrı Yargı Kolu, İki Ayrı Dosya
Enerji yatırımlarında malikin karşılaştığı uyuşmazlıklar tek bir mahkemede toplanmaz:
- Kamulaştırma kararının hukuka aykırılığı iddiası idari yargıya aittir ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na göre yürütülür.
- Bedel tespiti ve tescil ile irtifak hakkının kurulması, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde görülür.
- El atmanın önlenmesi ve fiili müdahaleden doğan tazminat talepleri ise ayrı bir hukuki temele dayanır.
Yanlış mercie yapılan başvuru, sadece zaman kaybı değildir; dava süresi işlemeye devam ettiği için hak kaybına da yol açabilir.
Güzergâh Değişikliğine Özgü İtiraz Başlıkları
Yenileme projelerinde teknik zorunluluk çoğu zaman tartışılmaz; tartışılan, seçilen güzergâhın gereklilikle orantılı olup olmadığıdır. Yerleşim alanına yaklaşma, meskûn parselin ortasından geçme, alternatif hat imkânının değerlendirilmemesi gibi noktalar iptal talebinin somut dayanağını oluşturur. Bu iddiaların soyut kalmaması için harita, uydu görüntüsü ve imar paftası gibi görsel delillerle desteklenmesi gerekir.
Eski Hat Üzerindeki Irtifakın Akıbeti
Hat yeni güzergâha alındığında, eski koridorda tapuya işlenmiş irtifak şerhi kendiliğinden silinmez. Taşınmazını satmak veya üzerine yapı yapmak isteyen malikler bu şerhle karşılaşır. Bu durumda hattın fiilen kaldırıldığının belgelenmesi ve tapu kaydının terkini için ilgili kuruma başvurulması, gerekirse yargı yoluna gidilmesi gerekir.
Başvuru Öncesi Kontrol Listesi
- Taşınmazınızın yeni güzergâhta mı, eski güzergâhta mı kaldığını haritadan teyit edin.
- Elinizdeki tebligatın kamulaştırma işlemine mi, keşif davetine mi ilişkin olduğunu ayırt edin.
- Tapu kaydındaki mevcut şerhleri ve beyanlar hanesini çıkarın.
- Süreleri, tebliğ tarihini esas alarak tek bir takvimde toplayın.
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hangi mercie ne zaman başvurulacağı dosyanızdaki belgelere göre değiştiğinden, karar vermeden önce evrakın bütün olarak incelenmesi gerekir.