Serbest muhasebeci mali müşavirler ve yeminli mali müşavirler odalarının bağlı olduğu birliğe ilişkin yönetmelik, meslek örgütünün iç işleyişini düzenler. Meslek mensubu açısından bu metin çoğu zaman uzak bir kurumsal düzenleme gibi görünür; oysa üyelik, aidat, seçim ve disiplin başlıklarında doğrudan kişisel sonuç doğurur.
Kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olmanın anlamı
Meslek örgütleri, özel dernek değil kamu kurumu niteliğinde kuruluşlardır. Bu nitelik iki önemli sonuca yol açar: örgütün aldığı kararlar idari işlem sayılır ve bunlara karşı idari yargı yolu açıktır; ayrıca üyelik çoğu halde ihtiyari değil, mesleği icra etmenin ön koşuludur. Bu nedenle üyelikle ilgili bir sorun, mesleğin fiilen icrasını da etkiler.
Organlar ve karar üretme düzeni
- Genel kurul: en geniş katılımlı organ; toplantı ve karar yeter sayıları usulün merkezindedir
- Yönetim organı: günlük işleyiş ve temsil
- Denetim organı: mali ve idari denetim
- Disiplin organı: meslek kurallarına aykırılık iddialarının incelenmesi
Bir kararın hukuka uygunluğu tartışılırken çoğu zaman esasa hiç girilmeden, çağrının usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, gündemin önceden bildirilip bildirilmediği ve yeter sayının sağlanıp sağlanmadığı incelenir. Bu nedenle toplantı tutanakları, hazirun cetveli ve çağrı belgeleri titizlikle saklanmalıdır.
Seçim uyuşmazlıklarında zaman baskısı
- Seçim işlemlerine yönelik itirazlar için öngörülen süreler kısadır ve genel dava sürelerinden farklı işler.
- İtiraz, öncelikle seçimi yöneten mercie yapılır; bu aşama atlanırsa sonraki başvuru usulden reddedilebilir.
- İtiraz konusu somutlaştırılmalıdır: hangi oy, hangi liste, hangi işlem sakat?
- Delil olarak tutanak, itiraz şerhi ve tanık beyanı önceden hazırlanmalıdır; seçim günü tutulmayan şerh sonradan telafi edilemez.
Aidat ve üyelik yükümlülükleri
Aidat borcu, ödenmediğinde hem disiplin hem de icra sonucu doğurabilir. Meslek mensubunun faaliyetine ara verdiği ya da mesleği bıraktığı dönemler bakımından bildirim yapılmaması, geriye dönük tahakkuk sorunlarının başlıca kaynağıdır. Statü değişikliği yaşandığında oda kaydının güncellenmesi ve bunun yazılı olarak bildirilmesi gerekir.
Disiplin sürecinde savunma
Disiplin soruşturmasında isnadın açıkça bildirilmesi, savunma için makul süre tanınması ve karara karşı itiraz yolunun gösterilmesi usulün asgari güvenceleridir. Savunma verirken olayın reddiyle yetinilmemeli, karşı delil ve tanıklar açıkça yazılmalıdır. Nihai kararların idari yargı denetimine tabi olduğu ve dava süresinin tebligatla başladığı unutulmamalıdır.
Bu yazı genel bir çerçeve sunar; oda ve birlik işlemlerine ilişkin uyuşmazlıklarda tebliğ tarihleri ile başvuru mercileri dosya bazında belirlenmeli, kısa itiraz sürelerini kaçırmamak için gecikilmeden hukuki görüş alınmalıdır.