Arazi toplulaştırması, dağınık ve küçük parçalara bölünmüş tarım arazilerinin bir araya getirilerek daha verimli işlenebilir hâle getirilmesini amaçlar. Eskişehir ilinin Sivrihisar ilçesi Aşağıkepen Mahallesi’nde toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetleri yapılmasına ilişkin 4832 sayılı karar da bu kapsamdadır. Çiftçi açısından süreç, parselin yerinin ve sınırlarının değişmesi anlamına geldiğinden yakından takip edilmesi gereken bir uygulamadır.
Süreç hangi aşamalardan geçer?
Toplulaştırma çalışmaları 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu çerçevesinde yürütülür. Uygulama genel olarak; alanın belirlenmesi, mevcut parsellerin ve maliklerin tespiti, arazi derecelendirmesi, yeni parselasyon planının hazırlanması, askı ilanı ve son olarak tapuya tescil aşamalarından oluşur. Her aşamada malikin görüş ve tercihini bildirebileceği bir pencere bulunur.
Askı ilanı neden kritiktir?
Yeni parsel dağılımına ilişkin bilgiler askıya çıkarıldığında, malikler kendilerine tahsis edilen yeri, alanı ve derecelendirmeyi görebilir. Askı süresi içinde itiraz edilmemesi hâlinde dağıtım kesinleşme yoluna girer ve sonradan yapılan başvurular çoğu zaman değerlendirmeye alınmaz. Köyde bulunmayan, şehirde yaşayan ya da parseli kiraya vermiş maliklerin ilandan geç haberdar olması, uygulamadaki en yaygın hak kaybı sebebidir.
İtiraz ederken hangi hususlar öne çıkarılmalı?
- Eski parselle yeni parsel arasındaki toprak verimliliği ve derecelendirme farkı
- Sulama imkânına, yola ve mahalleye olan mesafenin değişmesi
- Parsel üzerindeki kuyu, ağaç, sera veya yapının dikkate alınmaması
- Ortak tesisler için yapılan kesintinin oranı ve dayanağı
- Aile bireyleri adına kayıtlı parsellerin birbirinden uzak yerlere dağıtılması
Kiracı, ortakçı ve yüklü parseller
Toplulaştırma yalnızca maliki değil, araziyi fiilen işleyen kiracı ve ortakçıyı da etkiler. Devam eden kira ilişkisinin yeni parsele nasıl yansıyacağı, tarafların anlaşmasıyla veya sözleşme hükümleriyle belirlenir. Üzerinde ipotek, haciz ya da şerh bulunan parsellerde ise bu kayıtların yeni parsele taşınması gerekir; kayıt takibinin yapılmaması, ileride tapu işlemlerinde tıkanmaya yol açar.
Bu rehber genel işleyişi anlatmaktadır. Askı ilanı ve itiraz aşamalarında süreler dar olduğundan, tahsis edilen parselin durumunu gördüğünüz anda teknik ve hukuki değerlendirmeyi birlikte yaptırmanız önerilir.