5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri arasındaki görev ve yetki bölüşümünü belirler. Vatandaş ve yatırımcı açısından bu paylaşımın pratik karşılığı nettir: yanlış belediyeye yapılan başvuru, süre kaybettirir ve bazen hak düşürücü sonuç doğurur.
Hangi iş hangi belediyede
Kanunun kurduğu düzende ana ulaşım aksları, su ve kanalizasyon, itfaiye, mezarlıklar ve şehir genelini ilgilendiren hizmetler büyükşehir belediyesinde toplanmıştır. Yapı ruhsatı, yapı kullanma izni, mahalle içi yol ve zabıta hizmetlerinin önemli bölümü ise ilçe belediyesindedir. Bir talebin muhatabını belirlemek için işin niteliğine değil, kanundaki görev listesine bakılmalıdır. Yetkisiz belediyeye yapılan başvurunun ilgili idareye gönderilmesi gerekir; ancak bu gönderme her zaman süreyi koruyacak biçimde işlemeyebilir.
İmar planlarında iki kademeli yapı
- Nazım imar planı büyükşehir belediyesince yapılır ve genel arazi kullanım kararlarını belirler
- Uygulama imar planı ilçe belediyesince hazırlanır ve büyükşehir belediye meclisinin onayına sunulur
- Uygulama planı, üst ölçekli plana aykırı olamaz; aykırılık iptal sebebidir
- Plan değişikliklerinde de aynı kademe sırası geçerlidir
Askı süresi ve itiraz: en kritik takvim
Onaylanan imar planları belediyede askıya çıkarılır. İmar Kanunu düzeninde askı süresi bir aydır ve bu süre içinde plana itiraz edilebilir. Askı süresinde itiraz edilmesi, dava açma süresinin işleyişi bakımından belirleyicidir; itiraz edilmeden geçirilen süre sonrasında planın kendisine karşı dava imkânı fiilen daralır. Bu nedenle taşınmaz sahiplerinin askı ilanlarını düzenli takip etmesi, plan sonrası açılacak her davadan daha etkilidir.
Meclis ve encümen kararlarına karşı sıra
- Kararın hangi organca ve hangi yetkiye dayanılarak alındığı belirlenir.
- İlgili mevzuatta öngörülen idari itiraz yolu varsa önce o tüketilir.
- Tebliğ veya ilan tarihi esas alınarak idari yargıda süre hesaplanır.
- Uygulama başlamışsa yürütmenin durdurulması istemi ayrıca gerekçelendirilir.
Yatırımcı açısından pratik sonuç
Büyükşehir sınırları içindeki taşınmaz alımlarında yalnızca imar durum belgesine bakmak yeterli değildir. Üst ölçekli plandaki kararlar, henüz uygulama planına yansımamış olsa bile taşınmazın geleceğini belirler. Alım öncesinde her iki ölçekteki planın birlikte incelenmesi, sonradan doğacak ihtilafların önüne geçer.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. İmar ve belediye uyuşmazlıklarında askı tarihleri ile plan kademeleri dosyaya göre değiştiğinden, işlem yapmadan önce belgelerin incelenmesi tavsiye edilir.