Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği, iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı bulunduran veya kullanan faaliyetleri izne bağlayan, çalışanların ve üçüncü kişilerin korunmasına dair yükümlülükler getiren teknik-idari bir düzenlemedir. Sağlık kuruluşları, sanayide tahribatsız muayene yapan firmalar, laboratuvarlar ve kaynak taşıyan işletmeler bakımından bu metin bir tavsiye seti değil, ihlali doğrudan idari yaptırıma bağlanan bir yükümlülük listesidir.
Faaliyetin İzne Bağlılığı
Radyasyon kaynağının edinilmesi, kullanılması, bulundurulması, devri ve elden çıkarılması ayrı ayrı yetkilendirme gerektirir. Uygulamada en çok karşılaşılan sorun, izin kapsamının dışına çıkılmasıdır: lisans belirli bir cihaz, belirli bir adres ve belirli bir kullanım amacı için verilmişken cihazın başka bir şubede çalıştırılması ya da kapsam dışı bir işte kullanılması, izinsiz faaliyet olarak değerlendirilebilir.
Sorumlu Kişi ve Kayıt Düzeni
- Radyasyondan korunma sorumlusunun belirlenmiş ve bildirilmiş olması
- Radyasyon görevlilerinin eğitim ve sağlık gözetimi kayıtlarının güncelliği
- Kişisel dozimetre okuma sonuçlarının kesintisiz arşivlenmesi
- Cihaz kalibrasyon, sızıntı testi ve bakım belgelerinin dosyalanması
- Kaynak envanterinin fiili durumla birebir uyumu
Bu kayıtlar sadece teknik gereklilik değildir; bir olay veya şikâyet sonrası yürütülen incelemede işletmenin gerekli özeni gösterdiğini ortaya koyan tek somut dayanaktır.
Denetim Anında Ne Olur?
Yetkili kurum denetiminde tespitler tutanağa geçirilir. Tutanağa itiraz veya açıklama yazma hakkı bu aşamada kullanılmalıdır; imzalanan ve şerh düşülmeyen bir tutanak, sonraki idari ve yargısal aşamada karşı taraf lehine güçlü bir delil hâline gelir. Denetim sırasında istenen belgenin o an bulunamaması ile hiç düzenlenmemiş olması arasındaki fark, mutlaka tutanakta görünür kılınmalıdır.
Yaptırım Kararına Karşı Yol
Faaliyetin durdurulması, lisansın askıya alınması veya iptali ile idari para cezası gibi kararlar birer idari işlemdir. Bu nedenle gerekçe, yetki ve ölçülülük bakımından denetlenebilir. Karar tebliğ edildiğinde önce dava açma süresi tespit edilmeli, ardından faaliyetin durması ağır ve telafisi güç zarar doğuruyorsa yürütmenin durdurulması talebi gündeme alınmalıdır. Ceza türüne göre başvurulacak merci farklılaşabildiğinden, tebliğ evrakındaki başvuru yolu bilgisi ihmal edilmemelidir.
Riski Önden Azaltmak
Yıllık iç denetim takvimi kurmak, personel değişikliklerinde bildirim yükümlülüğünü hatırlatan bir kontrol listesi tutmak ve kaynak devri işlemlerini yazılı onay alınmadan başlatmamak, sonradan telafisi zor olan ihlallerin büyük bölümünü ortadan kaldırır.
Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir; işletmenizin faaliyet türü, kaynak sınıfı ve mevcut lisans kapsamı farklı sonuçlar doğurabileceğinden karar öncesinde hukuki ve teknik görüş birlikte alınmalıdır.