5681 sayılı Matbaalar Kanunu, basım işiyle uğraşan işletmelerin faaliyete başlarken ve faaliyet sırasında uyması gereken bildirim ve kayıt düzenini konu alır. Basım alanı yıllar içinde birden fazla düzenlemeye konu olduğundan, bugün bir matbaanın yükümlülükleri tek bir metinden değil, basın ve derleme mevzuatının birlikte okunmasından çıkarılır.
Faaliyete Başlarken Bildirim Yükümlülüğü
Basım faaliyeti, ilgili mercie bildirim yapılmasını gerektiren bir iş kolu olarak düzenlenmiştir. Bildirimde işletmenin adresi, sahibi ve kullanılan baskı araçlarına ilişkin bilgiler yer alır. İşletmenin adresi veya sahipliği değiştiğinde bildirimin güncellenmemesi, sonradan yapılan denetimlerde ilk tespit edilen eksikliktir.
Basılan Eserde Bulunması Gereken Bilgiler
- Basımevinin adı ve adresi
- Basım yeri ve tarihi
- Eser sahibi ve yayımlayan bilgisi
- Yayın türüne göre aranan diğer künye unsurları
Kayıt Tutmanın Asıl İşlevi
Matbaanın tuttuğu iş kayıtları, yalnızca idari bir formalite değildir. Basılan materyalin içeriğinden doğan bir uyuşmazlıkta, işi kimin sipariş ettiği ve metnin kim tarafından teslim edildiği sorusunun cevabı bu kayıtlardan çıkar. Sipariş formu, teslim tutanağı ve fatura üçlüsünün birbiriyle eşleşmesi, sorumluluğun doğru kişiye yönelmesini sağlar.
İçerikten Doğan Sorumlulukta Ayrım
Basım hizmeti veren işletme ile eser sahibinin sorumluluğu aynı değildir. Basın alanındaki sorumluluk rejimi 5187 sayılı Basın Kanunu ile ayrıca düzenlenmiş, çoğaltılmış eserlerin derlenmesi ise 6279 sayılı Kanun kapsamına alınmıştır. Bir matbaaya yöneltilen talepte, hangi mevzuata dayanıldığının en baştan belirlenmesi savunmanın çerçevesini çizer.
Bu metin genel bilgi sunar. Basım alanındaki hükümlerin yürürlük durumu zaman içinde değiştiğinden, somut olayda güncel mevzuat metinleri üzerinden hukuki destek alınması önerilir.