6254 sayılı Karar, güzergâhları belirlenen enerji nakil hatlarının yapımı amacıyla bazı taşınmazların Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Acele kamulaştırma, olağan kamulaştırmadan farklı olarak idarenin bedelin mahkemece tespitini beklemeden taşınmaza el koyabilmesine imkân tanıyan istisnai bir usuldür. Bu nedenle malik açısından süre yönetimi olağan kamulaştırmaya göre çok daha kritiktir.
Olağan Kamulaştırmadan Farkı Nedir?
Olağan usulde önce satın alma görüşmesi yapılır, anlaşma sağlanamazsa bedel tespiti ve tescil davası açılır ve süreç tapunun devriyle sonuçlanır. Acele usulde ise el koyma öne alınır; bedel tespiti süreci devam ederken hat çalışmaları başlayabilir. Malikin “nasılsa dava sürüyor” diyerek beklemesi, fiilî durumun kalıcılaşmasına yol açar.
Enerji Nakil Hatlarına Özgü Teknik Tartışmalar
- Mülkiyet mi, irtifak mı: direk yerleri için mülkiyet, iletken salınım alanı için genellikle irtifak kurulur; hangisinin uygulandığı bedeli değiştirir.
- Güzergâh alternatifi: hattın parselin ortasından değil kenarından geçirilmesinin teknik olarak mümkün olup olmadığı
- Artık alan zararı: hat geçen tarım arazisinde kalan kısmın ekonomik kullanımının düşmesi
- Yapılaşma kısıtı: irtifak koridorunda kalan imarlı parselde inşaat hakkının fiilen daralması
Bedel Tespiti Duruşmasına Hazırlık
- Tapu kaydı, kadastro paftası ve varsa imar durumunu dosyaya koyun.
- Arazinin fiilî kullanımını gösterin: ürün deseni, dikili ağaç sayımı, sulama tesisi, çit ve yol.
- Yakın dönem emsal satışları ile bölgedeki rayiç bilgisini toplayın.
- Keşif gününü kaçırmayın; bilirkişi raporundaki eksik kalemleri süresi içinde yazılı olarak eleştirin.
En Sık Görülen Hata: Tebligatı Küçümsemek
Acele kamulaştırmada tebligat çoğu kez kısa ve teknik bir yazıyla yapılır; malik bunu “bilgi yazısı” sanıp dosyaya girmeyebilir. Oysa el koyma kararına ve bedel tespitine ilişkin aşamalarda savunma yapılmaması, sonradan telafisi zor sonuçlar doğurur. Tebliğ zarfı, tarihli olarak saklanmalı ve muhatap değişikliği varsa (mirasçılık, satış) derhal bildirilmelidir.
Kamulaştırmasız El Atma İhtimali
Uygulamada karar kapsamına alınmayan komşu parsellerden de fiilen geçilebildiği görülür. Bu durumda izlenecek yol acele kamulaştırma dosyası değil, el atmanın önlenmesi ve tazminat talepleridir. Hangi yolun seçileceği, hattın parselinize hangi hukuki dayanakla girdiğine bağlıdır.
Yazıda yer alan bilgiler genel çerçeveyi anlatır; parselin niteliği, irtifak genişliği ve dosyanın aşamasına göre strateji değişeceğinden, karara muhatap olanların dosyalarını bir hukukçuyla değerlendirmesi tavsiye edilir.