6518 sayılı Kanun, tek bir konuyu düzenlemek yerine birden çok kanun ve kanun hükmünde kararnamede değişiklik yapan torba nitelikte bir metindir. Bu tür düzenlemelerde asıl güçlük hükmün ne dediğini anlamak değil, hangi metnin hangi tarihten itibaren yürürlükte olduğunu doğru saptamaktır. Rehber, bu saptamanın nasıl yapılacağına odaklanır.
Torba Kanunu Okumanın Yöntemi
Torba kanun maddeleri kendi başına bir kural koymaz; başka bir kanunun maddesini değiştirir, ekler veya yürürlükten kaldırır. Bu nedenle dosyada kullanılacak metin, değiştiren kanun değil, değişikliğin işlendiği asıl kanunun güncel hâlidir. Uygulamada sık rastlanan hata, dilekçeye değiştiren kanunun madde numarasının yazılmasıdır; doğru atıf, değişikliğe uğrayan kanunun kendi madde numarasına yapılır.
Etkilenen Alanların Tespiti
6518 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikler, aile ve sosyal hizmetler alanındaki teşkilat düzenlemesinin yanı sıra internet yayınları, ceza mevzuatı ve idari yapıya ilişkin çeşitli hükümleri kapsamıştır. Bir dosyada bu kanuna dayanılacaksa öncelikle şu soru yanıtlanmalıdır: olayımızdaki hüküm bu değişiklikten önce mi sonra mı doğmuştur?
Yürürlük ve Geçiş Hükümleri
- Torba kanunlarda maddelerin yürürlük tarihleri farklı olabilir; tek bir tarih varsayılmamalıdır.
- Geçiş hükümleri, mevcut başvuru ve dosyaların eski hükme tabi kalıp kalmadığını belirler.
- Değişiklikten önce tamamlanmış işlemler kural olarak yapıldığı tarihteki hükme göre değerlendirilir.
- Ceza hükümlerinde lehe olan düzenlemenin uygulanması ilkesi ayrıca gözetilir.
İnternet Yayınlarına İlişkin Değişikliklerin Pratik Etkisi
Erişim engelleme ve içerik kaldırma usulüne ilişkin hükümlerdeki değişiklikler, hak ihlali iddiasıyla yapılan başvuruların hangi merciye ve hangi kapsamda yapılacağını etkiler. Talebin tüm siteye değil ihlalin gerçekleştiği adrese yönlendirilmesi, ölçülülük bakımından başvurunun kabul edilebilirliğini artırır. Bu yüzden dilekçeye ekran görüntüsü ile birlikte tam bağlantı adresinin eklenmesi önem taşır.
Dosya Hazırlığında Kontrol Adımları
- Uyuşmazlığa uygulanacak asıl kanunu ve maddesini belirleyin.
- O maddenin olay tarihindeki metnini arşivden çıkarın ve dosyaya ekleyin.
- Değişikliğin yürürlük tarihini olay tarihiyle karşılaştırın.
- Geçiş hükmü varsa metnini dilekçede birebir aktarın.
Bu açıklamalar torba kanunlarla çalışırken yöntem kazandırmayı hedefler. Hangi metnin uygulanacağı sorusu her dosyada ayrı biçimde çözülmesi gerektiği için, süre ve yürürlük analizinin dosya bazında yapılması gerekir.