Bir milletlerarası anlaşmanın imzalanmış olması, tek başına iç hukukta sonuç doğurmaz. Anlaşmanın ne zaman hüküm ifade etmeye başladığının ayrıca tespit ve ilan edilmesi gerekir. 6548 karar sayılı düzenleme de tam bu işlevi görür: Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti arasında 14 Nisan 2022 tarihinde imzalanan İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşması'na ilişkin Ek Anlaşma'nın yürürlük tarihini 25 Kasım 2022 olarak tespit eder. Bu metin, söz konusu tarihin neden basit bir usul ayrıntısı değil, hak ve yükümlülüklerin başlangıcını belirleyen bir eşik olduğunu ele alır.
İmza Tarihi ile Yürürlük Tarihi Aynı Şey Değildir
Uygulamada en sık karşılaşılan hata, tarafların anlaşmanın imza tarihini esas alarak işlem yapmasıdır. Oysa metnin kendi hükümleri çoğu zaman yürürlüğü bir onay bildirimine veya ayrı bir tespit işlemine bağlar. Bu nedenle 14 Nisan 2022 ile 25 Kasım 2022 arasındaki dönemde doğan bir talep, anlaşmanın sağladığı imkânlardan doğrudan yararlanamayabilir. Anayasa'nın milletlerarası andlaşmalara ilişkin hükmü uyarınca usulüne göre yürürlüğe konulan metinler kanun hükmünde sayıldığından, yürürlük anı doğrudan uygulanabilirliğin de başlangıcıdır.
Ek Anlaşma Ana Metni Nasıl Etkiler
Ek anlaşmalar genellikle ana anlaşmanın kaynak tutarını, kullanım takvimini, geri ödeme şartlarını veya harcama kalemlerini yeniden düzenler. Bu yüzden bir dosyada yalnızca ek metne bakmak yanıltıcıdır; ana anlaşmanın hangi maddelerinin değiştiği, hangilerinin olduğu gibi yürürlükte kaldığı karşılaştırmalı biçimde çıkarılmalıdır. İki metni yan yana koymadan yapılan yorum, çoğu kez kapsam dışı bir kaleme dayanılmasıyla sonuçlanır.
KKTC Bağlantılı İşlerde Öne Çıkan Pratik Sorunlar
- Kaynağın hangi proje ve harcama kalemi için tahsis edildiğinin belirsiz kalması
- İki ülkedeki idari birimler arasında yazışma ve onay zincirinin kopması
- Ödeme veya tahsis talebinin, yürürlük tarihinden önceki bir döneme dayandırılması
- Belgelerin hangi tarafın mevzuatına göre düzenleneceğinin sözleşmede kararlaştırılmaması
Dosyayı Kurarken İzlenecek Sıra
- Ek Anlaşma metninin ve yürürlük tarihini tespit eden kararın resmi yayımını dosyaya koyun.
- Talebinizin dayandığı olayın tarihini, yürürlük eşiğiyle karşılaştırarak yazılı olarak not edin.
- Muhatap idari birimi, anlaşmanın uygulanmasından sorumlu makam üzerinden belirleyin.
- Yazışmaların tarih ve kayıt numaralarını tek bir zaman çizelgesinde toplayın.
Burada yer alan bilgiler genel nitelikte bir açıklamadan ibarettir. Milletlerarası anlaşma uygulamasından doğan taleplerde metnin güncel hâli ile idari uygulama birlikte incelenmelidir; somut dosyanız için hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.