6645 sayılı Kanun, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu başta olmak üzere çalışma hayatını ilgilendiren birden çok mevzuat metninde değişiklik yapmıştır. İşletmeler açısından bu düzenlemenin önemi, yükümlülüklerin kapsamını ve denetim sonucunda uygulanan idari yaptırımların çerçevesini etkilemesinden kaynaklanır.
Değişikliğin Dokunduğu Başlıklar
Torba nitelikteki bu kanunun iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili maddeleri, işyeri tehlike sınıflarına göre farklılaşan yükümlülükler, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmesi, eğitim ve denetim düzeni gibi alanlarla ilgilidir. Bir işletmenin hangi hükümden etkilendiğini belirlemek için önce tehlike sınıfının ve çalışan sayısının doğru tespit edilmesi gerekir; uygulamadaki hataların önemli bölümü bu ilk adımda başlar.
Kâğıt Üzerinde Değil, Fiilen Yerine Getirilmesi Gereken Yükümlülükler
- Risk değerlendirmesinin işyerinin gerçek faaliyetini yansıtacak biçimde yapılması ve güncellenmesi
- Çalışanlara verilen eğitimlerin içerik, süre ve katılım yönünden belgelenmesi
- Acil durum planı, tatbikat ve ilkyardım organizasyonunun kayıt altına alınması
- Sağlık gözetimi kapsamındaki muayenelerin zamanında yaptırılması
İş Kazasında Sorumluluk Zinciri
Bir iş kazası sonrasında sorumluluk tek başına işverende kalmaz; asıl işveren ile alt işveren ilişkisi varsa yükümlülüklerin nasıl paylaşıldığı, görevlendirilmiş uzmanın uyarılarının dikkate alınıp alınmadığı ve çalışanın kurallara uyup uymadığı ayrı ayrı değerlendirilir. Bu değerlendirme hem tazminat davasında hem de ceza soruşturmasında belirleyicidir. Önceden düzenlenmiş ve imzalı kayıtlar, olay sonrasında üretilen belgelerden çok daha güçlü bir savunma dayanağı oluşturur.
İdari Para Cezasına İtirazda Usul Riski
Denetim sonucunda düzenlenen tutanak ve buna dayalı idari para cezası, ayrı ayrı incelenmelidir. Cezanın hangi yükümlülüğün ihlaline dayandığı, ihlalin kaç çalışan veya kaç ay bakımından hesaplandığı ve tebligatın usulü kontrol edilmelidir. İtiraz süresi ve başvurulacak merci, cezanın dayandığı kanun hükmüne göre değişebildiğinden, tebliğ evrakındaki bilgilendirme dikkatle okunmalı; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu ile özel kanun hükümleri arasındaki ilişki göz ardı edilmemelidir.
Denetim Öncesi Kendi Kendine Kontrol
- Belgelerin tarih ve imza yönünden eksiksiz olduğunu doğrulayın.
- Yeni işe giren ve görev değiştiren çalışanların eğitim kayıtlarını tamamlayın.
- Geçmiş denetimlerde verilen sürelerin dolup dolmadığını takvimleyin.
Yukarıdaki başlıklar genel bir çerçeve sunar. İşyerinin faaliyet alanı ve organizasyon yapısı yükümlülükleri belirgin biçimde değiştirdiğinden, denetim veya kaza sonrası süreçlerde dosyaya özgü hukuki değerlendirme alınması önerilir.