Amasya Merzifon Ortaova Köyü'nde jeotermal kaynağın kullanımına yönelik tesisler için taşınmazın il özel idaresi tarafından acele kamulaştırılmasına dair karar, kaynak temelli yatırımlarda sık karşılaşılan bir uygulamadır. Bu tür dosyalarda tartışma çoğu zaman bedel üzerinde değil, kamulaştırmanın amacı ve gerçekleşip gerçekleşmediği üzerinde yoğunlaşır.
Kaynak Rejimi ile Taşınmaz Mülkiyeti Ayrımı
Jeotermal kaynaklar, 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu çerçevesinde ayrı bir rejime tabidir. Kaynağın işletme hakkı ile yüzeydeki taşınmazın mülkiyeti farklı kişilere ait olabilir. Bu nedenle malikin ilk yapması gereken, işlemin kaynağa erişim için mi yoksa tesis yapımı için mi tesis edildiğini kararın gerekçesinden okumaktır; savunma stratejisi bu ayrımla şekillenir.
Acelelik Şartı Gerçekten Var mı?
Acele kamulaştırma istisnai bir usuldür ve gecikmesinde sakınca bulunan özel bir durumun varlığını gerektirir. Yatırım takviminin sıkışık olması tek başına yeterli bir gerekçe olarak görülmeyebilir. Kararın gerekçesinde acelelik unsurunun somut olgularla açıklanıp açıklanmadığı, iptal talebinin merkezinde yer alır.
Usule Aykırılık İddiaları Nerede Doğar?
- Kamulaştırma öncesi yapılması gereken bildirim ve şerh işlemlerinin eksik kalması
- Tebligatın tapudaki güncel malike değil, mirasbırakana yapılması
- Kamulaştırma sınırının, tesis için gerekli alanı aşacak genişlikte belirlenmesi
- Uzlaşma davetinin usulünce yapılmaması
- Taşınmazın niteliğinin (tarla, mera, bağ) yanlış tespit edilmesi
Bu iddialar dilekçede ayrı başlıklar hâlinde ve her biri belgeye bağlanarak ileri sürüldüğünde değerlendirmeye alınma ihtimali artar.
Amaç Dışı Kullanım ve Geri Alma Hakkı
Kamulaştırma yapıldığı hâlde taşınmazın öngörülen amaçla kullanılmaması, mülkiyeti kaybeden malik için ayrı bir hak arama imkânı doğurabilir. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu, kamulaştırılan taşınmazın amacına uygun kullanılmaması hâlinde eski malikin geri alma talebinde bulunabilmesine ilişkin bir düzenleme içerir. Bu talebin işletilebilmesi için taşınmazın fiilî durumunun yıllar içinde takip edilmesi ve tesis yapılmadığının belgelenmesi gerekir.
Takip Edilmesi Gereken Adımlar
- Tebligat tarihini ve tebligatın kime yapıldığını kayıt altına alın; mirasçılık durumunu netleştirin.
- Kamulaştırma sınırını, kadastro çapı üzerinde teknik olarak kontrol ettirin.
- Taşınmazın kamulaştırma öncesi kullanım durumunu tarihli görsellerle belgeleyin.
- Bedel tespiti dosyasında keşif ve bilirkişi aşamalarını yakından izleyin.
- Kamulaştırma sonrası yılları da takip ederek taşınmazın kullanım durumunu kayıt altında tutun.
Bu değerlendirme genel bilgilendirme amaçlıdır; taşınmazın niteliği, tebligatın usulü ve kararın gerekçesi sonucu doğrudan etkilediğinden, dosyanızın erken aşamada hukuki incelemeden geçirilmesi önerilir.