6899 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 154 kV Denizli Batı 380 – Kızıldere-3 JES enerji iletim hattı projesi güzergâhında kalan bazı taşınmazların TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Karar, hattın geçtiği parsellerin maliklerini doğrudan ilgilendirir; çünkü acele kamulaştırma, olağan usulden farklı olarak idarenin bedel nihai biçimde belirlenmeden taşınmaza el koyabilmesine imkân tanır.
Acele Usul Olağan Kamulaştırmadan Nerede Ayrılır?
Olağan kamulaştırmada idare önce uzlaşma görüşmesi yapar, anlaşma sağlanamazsa bedel tespiti ve tescil davası açar. Acele usulde ise sıralama değişir: mahkemece belirlenen değer bloke edilerek el koyma önce gerçekleşir, bedelin kesin tespiti ayrı bir yargılamada tamamlanır. Malik açısından bunun anlamı, itirazlarını fiilî işgal başladıktan sonra dile getirmek zorunda kalmasıdır.
Enerji İletim Hatlarına Özgü Nokta: Mülkiyet mi, İrtifak mı?
Bu tür projelerde çoğu zaman parselin tamamı kamulaştırılmaz. Direk ayaklarının oturduğu alan için mülkiyet, iletkenlerin salınım yaptığı koridor için irtifak hakkı kurulur. İrtifak, taşınmazı malikin mülkiyetinde bırakır ama üzerinde yapılaşma ve kullanım kısıtı doğurur. Dosyada hangi hakkın kurulduğunun ilk anda tespit edilmesi, hem bedel beklentisini hem de ileri sürülecek iddiaları belirler.
Karar Sonrası İzlenmesi Gereken Sıra
- Resmî Gazete'de yayımlanan karar ekindeki listeden ada ve parsel numaranızı teyit edin.
- Tapu kaydına konulan şerhi ve varsa kamulaştırma şerhinin tarihini not edin.
- Mahkemeden gelen tebligatı ve duruşma gününü takvime işleyin; keşif tarihi kritik önemdedir.
- Taşınmazın gerçek durumunu keşif öncesinde belgeleyin.
Bu Dosyalarda En Çok Kaybettiren Risk: Hak Düşürücü Süre
Kamulaştırma işlemlerine karşı öngörülen dava süreleri kısa ve niteliği itibarıyla hak düşürücüdür; genel idari dava sürelerinden farklı işler. Süre çoğunlukla tebligatın yapıldığı tarihten başlar. Kırsal parsellerde tebligatın köy muhtarlığına bırakılması, malikin şehirde oturması ya da mirasçılar arasında adres uyumsuzluğu bulunması nedeniyle evrak geç öğrenilebilir. Süre kaçırıldığında itiraz hakkı esastan incelenmeksizin düşer; geriye yalnızca bedel tartışması kalır.
Keşifte Hazırlıklı Olmanın Karşılığı
- Ağaç, bağ, sera ve sabit tesis varsa cinsi ve yaşıyla birlikte fotoğraflanmalıdır.
- Sulama imkânı, yola cephe ve fiilî kullanım şekli değeri etkiler.
- Yakın tarihli emsal satışlar ve tarımsal gelir verileri toplanmalıdır.
- Kalan kısımda oluşan değer kaybı ayrıca dile getirilmelidir.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her parselin konumu, tapu durumu ve tebligat geçmişi farklı sonuç doğurabilir. Kendi taşınmazınıza ilişkin adım atmadan önce dosyanızı bir hukukçuyla birlikte incelemeniz yerinde olur.