Kocaeli'nin Gölcük ve Başiskele ilçeleri sınırlarındaki Yuvacık Kanyonları-Beşkayalar bölgesi, doğal sit statüsünün yeniden değerlendirilmesi sonucunda kesin korunacak hassas alan olarak tescil edilmiştir. Kent nüfusuna yakın ve yoğun ziyaret edilen bir alanda kararın etkisi, hem su havzası hem de rekreasyon kullanımı üzerinden ortaya çıkar.
İçme suyu havzası ile sit statüsünün üst üste gelmesi
Bölgenin bir bölümü içme suyu temin edilen havza içinde kalmaktadır. Havza koruma kuralları su kirliliğine odaklanırken, sit statüsü doğal yapının bütününü korur. İki rejim çakıştığında daha sınırlayıcı olan uygulanır; bu nedenle havza mevzuatına göre mümkün görünen bir faaliyet, koruma kurulu tarafından reddedilebilir.
Rekreasyon tesisleri ve ticari faaliyetler
- Kafe, alabalık tesisi, otopark ve piknik alanı gibi kullanımların statü sonrası genişletilmesi izne bağlıdır.
- Zemine sabitlenmemiş, sökülebilir düzenlemeler ile kalıcı yapılar farklı değerlendirilir.
- Kanyon içi yürüyüş, tırmanış ve etkinlik organizasyonları için güzergâh ve kapasite sınırı getirilebilir.
- Atık su ve katı atık yönetimi, havza nedeniyle ayrıca denetlenir.
İzinsiz kullanımın sonuçları
Denetimde tespit edilen izinsiz yapı ve faaliyetler için yıkım, faaliyet durdurma ve idari para cezası birlikte uygulanabilir. Bu işlemler ayrı ayrı dava konusu edilebilir; birine karşı açılan dava diğerinin süresini durdurmaz. Uygulamada en sık yaşanan hak kaybı, ceza tutanağına itiraz edilirken yıkım kararının süresinin geçirilmesidir.
Taşınmaz sahipleri için değerlendirme sırası
- Parselin sit sınırı, havza koruma kuşağı ve varsa orman sınırıyla çakışmasını haritalı olarak çıkarın.
- Mevcut yapılar için ruhsat ve tarihli belge dosyası oluşturun.
- Yeni bir kullanım planlıyorsanız, yatırım yapmadan önce koruma kurulundan görüş talep edin.
- Tescil kararına itiraz edilecekse yayım tarihinden itibaren işleyen altmış günlük süreyi takip edin.
Belediye izni neden yeterli değil?
Sit alanlarında imar yetkisi tek başına yerel idarede değildir. Koruma amaçlı plan ve kurul kararı olmadan verilen izinler sonradan geri alınabilir; bu durumda yapı sahibi, iyi niyetli olsa dahi yıkım ve masrafla karşılaşabilir. Bu nedenle izin zincirinin en üst halkasından başlanması gerekir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir; alandaki her parselin plan ve statü durumu farklı olduğundan, karar vermeden önce güncel kayıtların teyidi ve hukuki değerlendirme önerilir.