Anadolu Ajansı Türk Anonim Şirketinin, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 272 nci maddesinden istisna edilmesine dair 7 sayılı Kanun, tek maddelik görünümüne rağmen şirketler hukukunda önemli bir tartışmaya örnek oluşturur: özel kanunla getirilen bir istisnanın, dayandığı genel kanun yürürlükten kalktıktan sonra nasıl değerlendirileceği.
İstisna Hükmü Neyi Amaçlar
Anonim şirketler için öngörülen asgari sermaye eşiği, ortakların ve alacaklıların korunmasına hizmet eden genel bir kuraldır. Kanun koyucu, kamusal bir işlev üstlenen ve kuruluş yapısı özellik taşıyan bir şirketi bu genel kuraldan ayrı tutmayı tercih edebilir. Böyle bir istisna, şirketin ticaret şirketi niteliğini ortadan kaldırmaz; yalnızca belirli bir hükmün o şirkete uygulanmaması sonucunu doğurur.
Mülga Kanuna Yapılan Atıf Sorunu
6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu yürürlükten kalkmış olduğundan, ona atıf yapan istisna hükmünün bugün nasıl okunacağı ayrı bir yorum sorunudur. Genel yaklaşım, mülga kanuna yapılan atıfların, yeni kanunun aynı konuyu düzenleyen karşılık hükmüne yapılmış sayılmasıdır. Bu nedenle inceleme, önce eski maddenin işlevini, sonra yürürlükteki düzenlemede o işlevi gören hükmü tespit etmeyi gerektirir. Karşılık hükmün kapsamı farklıysa, istisnanın etkisi de aynı genişlikte kalmayabilir.
Uygulamada Sorulacak Sorular
- İstisna yalnızca sermaye eşiğine mi ilişkindir, yoksa sermayeye bağlı diğer sonuçları da kapsıyor mu?
- Şirketin kuruluş ve teşkilatına ilişkin kendi özel mevzuatı, genel şirketler hukuku karşısında hangi noktalarda önceliklidir?
- Ticaret sicili işlemlerinde istisnanın hangi belgeyle ileri sürüldüğü kayda geçmiş midir?
- Genel kanunda yapılan sonraki değişiklikler istisnanın uygulama alanını daraltmış mıdır?
Benzer İstisna Hükümlerinde Yöntem
- Özel hüküm genel hükmü, yalnızca aynı konuyu düzenlediği ölçüde bertaraf eder; kapsam dışına taşan yorumdan kaçınılmalıdır.
- İstisnalar geniş yorumlanmaya elverişli değildir; metnin sınırları esas alınır.
- Yürürlük tarihleri ve geçiş hükümleri, hangi işlemin istisnadan yararlandığını belirler.
- Sicil ve genel kurul kararlarının incelenmesi, uygulamanın fiilen nasıl yürüdüğünü gösterir.
Bu değerlendirme genel niteliktedir ve belirli bir işleme ilişkin görüş oluşturmaz. Özel kanun istisnalarının kapsamı somut olayın ayrıntısına göre değiştiğinden, ticari işlem öncesinde metinlerin birlikte incelenmesi ve hukuki destek alınması yerinde olacaktır.