7130 sayılı Karar ile Çanakkale ilinde kurulacak Kocalar RES elektrik üretim tesisi için gerekli bazı taşınmazlar, tapuda Hazine adına tescil edilmek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından acele kamulaştırma kapsamına alınmıştır. Bu yazı, kararın kendisinden çok, kararın ardından malikin karşısına çıkan mahkeme sürecine ve bedelin nasıl belirlendiğine odaklanmaktadır.
Dava dosyası nasıl açılır ve kim davacıdır?
Acele kamulaştırmada bedel tespiti ve tescil davasını kural olarak idare açar; malik davalı konumundadır. Bu yüzden malikin bir şey yapması gerekmediği yanılgısına düşülmemelidir. Davalı olarak dosyaya cevap vermemek, keşfe katılmamak ve rapora itiraz etmemek, bedelin idarenin sunduğu veriler üzerinden belirlenmesi sonucunu doğurur.
Kıymet takdirinde hangi ölçütler kullanılır?
- Tarım arazilerinde net gelir yöntemi: ürün deseni, verim ve fiyat verileri esas alınır.
- Arsa niteliğindeki taşınmazlarda emsal satış karşılaştırması yapılır.
- Üzerindeki yapı ve tesisler için yapı sınıfı ve yıpranma payı ayrıca hesaplanır.
- Meyve veren ağaçlarda yaş, tür ve verim dönemine göre değerleme yapılır.
Malikin en etkili müdahalesi, kullanılan yöntemin taşınmazın gerçek niteliğine uymadığını göstermektir. Fiilen bağ veya zeytinlik olan bir arazinin kuru tarım kabul edilmesi, bedelde ciddi fark yaratır.
Rapora itirazın usulü
Bilirkişi raporu tebliğ edildikten sonra itiraz için verilen süre kısadır ve bu süre kaçırıldığında rapor büyük ölçüde kesinleşmiş sayılır. İtiraz dilekçesi genel ifadelerle değil, raporun hangi sayfasındaki hangi kabulün neden hatalı olduğu gösterilerek yazılmalıdır. Karşı verilerin (tapu emsalleri, tarım müdürlüğü verim çizelgeleri, kadastro krokisi) dilekçe ekinde sunulması, ek rapor veya yeni bilirkişi heyeti talebini güçlendirir.
Bedelin ödenmesi ve sonraki aşama
Mahkemece belirlenen bedel bankaya bloke edilir ve tescil kararıyla birlikte malike ödenir. Kararın kanun yolu incelemesinde bedelin artması hâlinde fark ayrıca talep edilebilir. Bu nedenle bedeli almak, kanun yoluna başvurma hakkını tek başına ortadan kaldırmaz; ancak alınan bedelin ihtirazi kayıtla tahsil edilmesi ileride tartışma çıkmasını önler.
Sık yapılan üç hata
- Tebligatı aldıktan sonra beklemek ve keşif gününü kaçırmak.
- Taşınmaz üzerindeki muhdesatı önceden fotoğraflarla ve tarih bilgisiyle kayıt altına almamak.
- Mirasçılar arasında tapu intikali yapılmadığı için dosyada temsil sorunu yaşamak.
Metin genel çerçeveyi anlatmakta olup somut dosyada mahkeme kararları, keşif tutanağı ve rapor içeriği belirleyicidir; adım atmadan önce hukuki destek almanız yararınıza olacaktır.