Ödeme yapan taraf, çoğu zaman verginin muhatabı olmadığı hâlde onu kesip beyan etmekle yükümlü tutulur. 7343 sayılı Karar, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 94 üncü maddesindeki tevkifat nispetlerine ilişkin 2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının eki kararda değişiklik yapmaktadır. Bu rehber, konuyu ödeme yapan işletme yani vergi sorumlusu açısından ele alır.
Kesinti Yükümlülüğü Kime Düşer?
Kesinti yapma yükümlülüğü, ödemeyi gerçekleştiren tarafa aittir. İşyeri kirası ödeyen şirket, serbest meslek erbabına ödeme yapan kurum ya da hizmet bedeli ödeyen işletme, ödemenin brütünü esas alarak kesinti yapmak, muhtasar beyannameyle bildirmek ve süresinde ödemekle sorumludur. Kesintinin yapılmamış olması, ödeme yapan tarafı sorumluluktan kurtarmaz.
Oran Değişikliğinde En Sık Yapılan Hata
Uygulamada en çok karşılaşılan sorun, oranın sözleşmenin imzalandığı tarihe göre değil, ödemenin veya tahakkukun yapıldığı döneme göre belirlenmesi gerektiğinin gözden kaçmasıdır. Muhasebe sistemine eski oranın parametre olarak kayıtlı kalması, aylarca süren eksik kesintiye ve toplu bir düzeltme yüküne dönüşebilir. Oran değişikliği yayımlandığında ilgili gider hesaplarının topluca gözden geçirilmesi bu riski büyük ölçüde ortadan kaldırır.
Brüt-Net Tartışması ve Sözleşme Dili
- Sözleşmede bedelin net olarak kararlaştırılması hâlinde, oran artışının yükü fiilen ödeme yapan tarafta kalır.
- Brüt tutar üzerinden yazılan sözleşmelerde ise değişiklik, ödeme alanın eline geçen tutarı azaltır.
- Bu nedenle uzun süreli kira ve hizmet sözleşmelerinde vergi değişikliklerini kimin üstleneceğini gösteren açık bir hüküm bulunması gerekir.
Denetim Öncesi Kontrol Sırası
- Kesintiye tabi ödeme türlerinin listesini çıkarın ve her biri için uygulanan oranı yazın.
- Oran değişikliğinin sisteme işlendiği tarihi belgeleyin.
- Muhtasar beyanname ile muhasebe kayıtlarını dönem bazında karşılaştırın.
- Eksik kesinti tespit ederseniz, kendiliğinden düzeltme imkânını gecikmeden değerlendirin.
Eksik Kesintinin Sonucu
Eksik veya hiç yapılmayan kesintide, verginin aslı yanında gecikme faizi ve ceza gündeme gelir. Ayrıca ödeme yapan taraf, kesmediği vergiyi karşı taraftan geri isteme sorunuyla karşılaşır ki bu, ticari ilişkiyi de zorlayan ayrı bir uyuşmazlık başlığıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir. Ödeme türünüzün hangi bende girdiği sonucu tümüyle değiştirebildiğinden, tereddüt hâlinde işlem yapmadan önce hukuki ve mali görüş almanız isabetli olur.