Enerji iletim hatlarında çoğu zaman taşınmazın mülkiyeti alınmaz; bunun yerine hattın geçtiği şerit üzerinde kullanımı sınırlayan bir hak kurulur. 7355 sayılı Karar, 154 kV Nacarlı-Yeni Şehitlik branşman noktası Tarsus OSB enerji iletim hattı projesi kapsamındaki güzergâha isabet eden taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Bu rehber, hat geçen taşınmaz maliklerinin karşılaştığı özel sorunları ele alır.
Direk Yeri ile Geçit Şeridi Farkı
İletim hattı projelerinde iki tür etki vardır: direğin oturduğu alan fiilen kullanılamaz hâle gelirken, iletkenlerin geçtiği şerit boyunca yapılaşma ve belirli yükseklikteki ağaç varlığı sınırlanır. Bedel hesabında bu iki etkinin ayrı ayrı dikkate alınıp alınmadığı, malikin en çok denetlemesi gereken noktadır.
Kullanımı Kısıtlanan Alanda Neler Değişir?
- Güzergâh üzerinde yeni yapı yapma imkânı sınırlanır.
- Belirli boyu aşan ağaçların dikimi veya mevcut ağaçların yükselmesi engellenebilir.
- Bakım çalışmaları nedeniyle taşınmaza periyodik giriş yapılması gerekir.
- Parselin imar potansiyeli varsa, kullanılabilir alan azaldığı için değerinde kalıcı düşüş oluşabilir.
Güzergâh Değişikliği Talep Edilebilir mi?
Malik, hattın taşınmazın kullanımını en az etkileyecek biçimde geçirilmesini talep edebilir; ancak bu talebin teknik gerekçelerle desteklenmesi gerekir. Parselin ortasından geçen bir hattın kenardan geçirilmesi mümkünse, bunun proje aşamasında dile getirilmesi sonradan yapılacak itirazdan çok daha etkilidir. Talebin yazılı ve kayıtlı biçimde iletilmesi, ileride değer kaybı tartışmasında da dayanak oluşturur.
Dosya Hazırlığında Sıra
- Güzergâh krokisini temin edin ve hattın parselinizin neresinden geçtiğini işaretleyin.
- Kısıt altında kalan alanın yüzölçümünü ayrı olarak hesaplatın.
- Mevcut ağaç, yapı ve tesisleri sayım ve fotoğrafla belgeleyin.
- İmar durumunuzu gösteren belgeyi ilgili belediyeden alın.
- Keşif gününde arazide hazır bulunun ve itirazlarınızı tutanağa geçirtin.
İnşaat Aşamasındaki Zararlar
Direk montajı ve iletken çekimi sırasında kullanılan geçici yollar, tahrip olan ekili alanlar ve ağır iş makinesi kaynaklı zararlar, irtifak bedelinden bağımsız bir talep konusudur. Bu zararların oluştuğu tarihte tespit ettirilmemesi, sonradan miktarın ispatını güçleştirir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. İrtifak kamulaştırmalarında bedel, kısıtın kapsamına göre hesaplandığından, keşif öncesinde teknik ve hukuki hazırlığı birlikte yürütmeniz önerilir.