7934 sayılı karar ile Sinop ili Gerze ilçesindeki Türkmen köyü aynı ilin merkez ilçesine bağlanmaktadır. Kırsal yerleşimlerde bağlılık değişikliğinin en hassas yönü, köy halkının ortak kullanımındaki alanlardır: mera, yaylak, harman yeri, köy odası ve köy tüzel kişiliğine ait taşınmazlar. Bu varlıklarda hak kaybı yaşanmaması için kayıtların takip edilmesi gerekir.
Mera ve yaylak tahsisleri
4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında mera, yaylak ve kışlaklar belirli bir köy veya beldenin ortak kullanımına tahsis edilir. Köyün bağlı olduğu ilçenin değişmesi tahsisin kendisini sona erdirmez; tahsis kararında geçen idari birim bilgisinin güncellenmesi gerekir. Uygulamada asıl sorun, komşu köylerle ortak kullanılan alanlarda tahsis sınırlarının yeniden tartışmaya açılmasıdır.
Orman sınırları ve 2/B nitelikli alanlar
6831 sayılı Orman Kanunu kapsamındaki sınırlandırma işlemleri idari bağlılıktan bağımsızdır. Ancak orman kadastrosu ve sınır dışına çıkarma işlemlerine ilişkin ilan ve tebligatlar ilçe düzeyinde yürütüldüğünden, geçiş döneminde ilanların takip edileceği yerin doğru belirlenmesi önemlidir. Köy sakinlerinin bu ilanları kaçırması, itiraz süresinin sessizce geçmesine yol açabilir.
Köy tüzel kişiliğinin malvarlığı
- Köye ait taşınmazların tapu kayıtlarındaki malik bilgisi köy tüzel kişiliği olarak korunur
- Köy sandığı hesapları ve borç-alacak ilişkileri aynen devam eder
- Köye tahsisli kamu taşınmazlarında tahsis amacının sürüp sürmediği kontrol edilmelidir
- İhtiyar heyeti karar defterlerinin ve zilyetlik belgelerinin muhafazası önem taşır
Hak kaybını önleyecek pratik adımlar
Köy tüzel kişiliği adına hareket edenlerin, bağlılık değişikliğinin ardından mera tahsis kayıtlarını, kadastro paftalarını ve köye ait tapu kayıtlarını yazılı olarak sorgulaması; alınan cevapları tarihli biçimde dosyalaması en etkili korumadır. Ortak kullanım alanına yönelik bir müdahale ya da tahsis değişikliği söz konusu olduğunda, itiraz ve dava süreleri kısa olduğundan gecikilmemelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; köy ortak malları çoğu zaman çok taraflı uyuşmazlık doğurduğundan somut durumda hukuki destek alınması yerinde olur.