Serbest muhasebecilik, serbest muhasebeci mali müşavirlik ve yeminli mali müşavirlik mevzuatına ilişkin genel tebliğler, meslek mensubunun günlük iş akışını biçimlendirir. 37 sıra numaralı tebliğ gibi metinler yalnızca teknik yönerge değildir; bir uyuşmazlık çıktığında meslek mensubunun özen borcunu yerine getirip getirmediği bu ölçütlere göre değerlendirilir. Dolayısıyla tebliğ, aynı zamanda bir sorumluluk haritasıdır.
Sorumluluk Üç Ayrı Cephede Doğar
- Mali cephe: Tasdik veya beyan işlemlerinden kaynaklanan ve idare tarafından ileri sürülen sorumluluk iddiaları
- Disiplin cephesi: Oda ve birlik nezdinde yürütülen inceleme ve disiplin süreçleri
- Özel hukuk cephesi: Mükellefin, meslek mensubuna karşı ileri sürdüğü zarar iddiaları
Bu üç süreç birbirinden bağımsız ilerleyebilir. Birinde alınan olumlu sonuç diğerini kendiliğinden sona erdirmez; ancak elde edilen tespitler diğer dosyada delil olarak kullanılabilir.
Savunmanın Belkemiği: Çalışma Kâğıtları
Meslek mensubunun kendisini koruyabildiği dosyalar, hemen her zaman kayıt disiplinini önceden kurmuş olanlardır. Müşteriden hangi belgenin hangi tarihte teslim alındığı, eksik belgeye ilişkin yazılı uyarının yapılıp yapılmadığı ve verilen talimatın kim tarafından verildiği, sonradan yapılan sözlü açıklamalarla telafi edilemez. Sözleşmenin kapsamı, hizmet sınırının nerede bittiğini göstermesi bakımından ayrıca önemlidir.
Disiplin Sürecinde Usul Hataları
- Savunma isteme yazısının usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği
- Savunma için tanınan sürenin fiilen kullandırılıp kullandırılmadığı
- İsnadın somut biçimde bildirilip bildirilmediği
- Karara esas alınan belgelerin ilgiliye gösterilip gösterilmediği
Bu başlıklar, esasa girmeden önce incelenmesi gereken noktalardır. Usule aykırı yürütülmüş bir süreç, içerik yönünden haklılık iddiasından bağımsız olarak sakatlık doğurabilir.
Riski Önceden Azaltmanın Yolları
Sözleşmede hizmet kapsamının ve müşterinin belge verme yükümlülüğünün açıkça yazılması, elektronik yazışmaların arşivlenmesi ve tereddütlü işlemlerde yazılı görüş talebi, sonradan doğacak tartışmanın büyük kısmını baştan çözer. Riskli görülen işlemlerde meslek mensubunun çekince şerhini yazılı olarak koyması da önemli bir güvencedir.
Yukarıdakiler genel çerçeve niteliğindedir; hakkınızda yürütülen inceleme ya da disiplin dosyasında izlenecek yol, dosya kapsamı ve tebliğ tarihleri görülerek belirlenmelidir.