Bütçe uygulama talimatları, belirli bir mali yılda kamu kaynağının nasıl harcanacağını ayrıntılandıran düzenleyici metinlerdir. 2005 Mali Yılı Bütçe Uygulama Talimatı (Sıra No: 7) de kendi döneminin harcama pratiğini yönlendirmiştir. Bugün böyle bir metne bakma ihtiyacı çoğunlukla güncel bir işlemden değil, geçmiş bir ödemenin, mahsubun ya da denetim tespitinin tartışma konusu olmasından doğar.
Talimatın normatif ağırlığı
Bu tür talimatlar, kanun ve bütçe metninin uygulanmasını göstermek üzere çıkarılır; kanunla çizilen çerçeveyi genişletemez, yeni bir mali yükümlülük getiremez. Kamu malî yönetiminin genel çerçevesi 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile kurulmuştur. Bir harcamanın hukuka uygunluğu tartışıldığında, talimatın lafzından önce dayandığı kanunî temelin bulunup bulunmadığına bakılır.
Yürürlükten kalkmış olması dosyayı nasıl etkiler?
Kural olarak bir işlem, tesis edildiği tarihte yürürlükte olan mevzuata göre değerlendirilir. Talimatın bugün yürürlükte olmaması, 2005 yılında yapılmış bir ödemenin o günkü kurallara göre incelenmesine engel değildir. Bu nedenle eski tarihli bir tespit yazısıyla karşılaşan kişinin ilk işi, o dönemde geçerli metnin tam ve doğru sürümünü elde etmektir; sonradan değiştirilmiş bir metne dayanan savunma çoğu zaman sonuç vermez.
Kamu görevlisinin sorumluluğu ve geri alma
Geçmiş dönem harcamalarında en sık karşılaşılan iki başlık şudur: fazla veya yersiz ödemenin geri istenmesi ve harcama sürecinde imzası bulunanların sorumluluğu. Bu iki tartışma birbirinden ayrıdır; ödemenin geri alınması ilgilisinin kusuru olmadan da gündeme gelebilirken, kişisel sorumluluk için işlemin niteliği ve görev tanımı ayrıca incelenir. Ceza soruşturması boyutu doğduğunda değerlendirme 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu hükümleri üzerinden yapılır ve idari tespit tek başına ceza sorumluluğu anlamına gelmez.
Belge toplarken izlenecek sıra
- Ödemeye esas olan harcama belgesi, onay ve varsa muhasebe kaydını birlikte çıkarın.
- Talimatın işlem tarihinde geçerli metnini, yayım bilgisiyle birlikte dosyaya koyun.
- Denetim raporu veya tespit yazısında hangi maddeye aykırılık iddia edildiğini net biçimde işaretleyin.
- Yazının size hangi tarihte tebliğ edildiğini ve içinde gösterilen itiraz merciini kaydedin.
Yukarıdaki değerlendirmeler yol gösterici niteliktedir. Eski tarihli mali dosyalarda sonucu belirleyen genellikle tek bir belge olduğundan, savunma hazırlanmadan önce dosyanın bütününün bir uzmanla incelenmesi tavsiye edilir.