Teknoloji geliştirme bölgeleri ile Ar-Ge veya tasarım merkezlerinde çalışan personelin gelir vergisi stopajı teşvikinden yararlanabilmesi kural olarak faaliyetin ilgili bölge veya merkezde yürütülmesine bağlıdır. Personelin bu alanların dışında geçirebileceği sürelere ilişkin kararlar ise, esnek çalışma pratiği ile teşvik rejimi arasındaki gerilimi çözmeye yöneliktir.
Teşvikin mantığı ve dışarıda geçen sürenin sorunu
4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu ile 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki stopaj teşviki, faaliyetin fiziki olarak belirli bir alanda yürütülmesine bağlanmıştır. Uzaktan çalışmanın yaygınlaşması bu bağı zorlayınca, belirli oranda dışarıda geçirilen sürenin teşvik kapsamında sayılmasına imkân tanıyan düzenlemeler getirilmiştir. Buradaki oran, işverenin serbestçe belirleyeceği bir hedef değil, aşılmaması gereken bir tavan niteliğindedir.
Kayıt tutmadan teşvik savunulamaz
Bu alandaki incelemelerde belirleyici olan, iddia değil kayıttır. Aşağıdaki verilerin personel bazında ve dönemsel olarak tutulması gerekir:
- Giriş çıkış kayıtları ile bölge veya merkez içinde fiilen geçirilen süre.
- Dışarıda geçirilen sürenin hangi projeye ve hangi göreve ilişkin olduğu.
- Yıllık izin, rapor ve resmî tatil gibi sürelerin hesaplamada nasıl ele alındığı.
- Proje bazlı zaman çizelgelerinin bordro verileriyle tutarlılığı.
Teşvikin kaybı hâlinde doğan sonuçlar
Şartların ihlal edildiğinin tespiti hâlinde, yararlanılan tutar geri istenir ve gecikme faizi gündeme gelir. Ayrıca 213 sayılı Vergi Usul Kanunu çerçevesinde ceza uygulaması söz konusu olabilir. Bu nedenle risk, dönem kapanmadan yapılan iç kontrolle yönetilmelidir; inceleme başladıktan sonra geriye dönük kayıt oluşturmak savunmayı güçlendirmez, aksine zayıflatır.
İşveren için dönem sonu kontrolü
- Her personel için dışarıda geçen süre oranını dönem kapanmadan hesaplayın.
- Tavana yaklaşan personel bakımından çalışma planını önceden düzenleyin.
- Bildirim ve onay gerektiren hâllerde başvuruları süresi içinde yapın.
- Hesaplama yöntemini yazılı bir iç prosedüre bağlayın ve tutarlı uygulayın.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Teşvik uygulamalarında vergi, sosyal güvenlik ve iş hukuku boyutları birlikte doğduğundan, inceleme ya da tereddüt hâlinde bütüncül bir hukuki değerlendirme almanız önerilir.