870 sayılı karar, bazı taşınmazların Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Dağıtım şebekesi yatırımlarında kamulaştırma çoğu zaman taşınmazın tamamının mülkiyetini değil, üzerinde daimî irtifak hakkı kurulmasını konu alır. Bu ayrım, malikin eline geçecek bedeli doğrudan belirler ve en sık burada hata yapılır.
Mülkiyet Kamulaştırması ile İrtifak Kamulaştırması Farkı
Mülkiyet kamulaştırmasında taşınmaz idareye geçer ve malike taşınmazın tam değeri ödenir. İrtifak kamulaştırmasında ise tapu malikte kalır; ancak taşınmazın belirli bir kısmı üzerinde kalıcı kullanım kısıtı doğar. Bedel, bu kısıtın taşınmazın değerinde yarattığı azalmaya göre hesaplanır. Malik burada iki şeyi birlikte savunmak zorundadır: kısıtın kapsamı ve kısıtın değere etkisi.
Değer Kaybı Yalnızca Direk Yeriyle Sınırlı Değildir
Uygulamada bedel, çoğu kez yalnızca direğin oturduğu alanın metrekaresi üzerinden düşünülür. Oysa dağıtım hattı, taşınmazın bütününde etki doğurabilir:
- Hat güzergâhı boyunca yapılaşma ve dikim yasağı doğması,
- Tarımsal makine hareketinin kısıtlanması ve tarla düzeninin bozulması,
- Parselin ikiye bölünerek kalan kısımların ekonomik bütünlüğünü yitirmesi,
- Bakım ve onarım için idareye tanınan sürekli giriş yetkisi.
Bu unsurların bilirkişi raporunda ayrıca değerlendirilmesi talep edilmelidir.
Kısmi Kamulaştırmada Artık Alan Sorunu
Taşınmazın bir bölümü kamulaştırıldığında geriye kalan kısım kullanılamaz hâle gelebilir. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu, kısmi kamulaştırmada kalan kısımda meydana gelen değer düşüklüğünün de dikkate alınmasını gerektirir. Malik, kalan parselin artık ekilemediğini veya yola erişiminin kesildiğini somut biçimde ortaya koyarsa, bedel yalnızca alınan alanla sınırlı kalmaz.
Bedel Tespiti Dosyasında Zamanlama
- Tebligatı aldığınız günü not edin; süreler o tarihten işler.
- Duruşma ve keşif gününü öğrenip mutlaka katılın.
- Keşifte hattın geçtiği güzergâhı ve etkilenen alanı fiilen gösterin.
- Bilirkişi raporu geldiğinde itiraz süresi içinde ayrıntılı ve kalem kalem itiraz edin.
Ödemenin Alınması Hakkı Sona Erdirmez
Mahkemece bloke edilen bedelin çekilmesi, tek başına bedele razı olunduğu anlamına gelmez; ancak dosyada ihtirazi kayıt konulmasında yarar vardır. Bedele ilişkin kanun yolu hakkını korumak, ödemenin alınmasından bağımsız bir usul meselesidir.
Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir. Kamulaştırmanın mülkiyet mi irtifak mı olduğu, hangi parsellerin karar kapsamında bulunduğu ve dosyanızın aşaması incelenmeden bedel beklentisi oluşturulmamalıdır.