877 sayılı karar; 154 kV (Şanlıurfa Çimento-Şanlıurfa-1) Br.N.-Karaköprü Enerji İletim Hattı Projesi kapsamında bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasını konu alır. Yüksek gerilim iletim hatlarında kamulaştırma, çoğunlukla iki farklı hukuki biçimin aynı parselde birlikte uygulanmasıyla yürür ve bu ikili yapı malikler tarafından fark edilmez.
Aynı Parselde İki Farklı İşlem
İletim hattı projelerinde tipik olarak:
- Direk yerleri için taşınmazın o bölümünün mülkiyeti kamulaştırılır,
- Hat güzergâhı için ise taşınmaz üzerinde daimî irtifak hakkı kurulur.
Bu ayrım bedeli doğrudan etkiler. Mülkiyet kamulaştırmasında o alanın tam değeri, irtifakta ise kısıtın yarattığı değer azalması ödenir. Tebligatta hangi parselin hangi kapsamda olduğunun okunması, tartışmanın başlangıç noktasıdır.
İrtifak Koridorunun Gerçek Genişliği
154 kV bir hattın altında ve yakınında yapılaşma ile belirli yüksekliği aşan ağaç dikimi kısıtlanır. İrtifak koridoru, iletkenin izdüşümünden ibaret değildir; salınım payı da hesaba katılır. Malikin bedel tartışmasında, koridorun fiilen ne kadar alanı kullanılamaz hâle getirdiğini ölçüye dayandırması gerekir.
Şanlıurfa Ovasında Değer Belirleyen Unsurlar
Bölgede sulu tarım yaygındır ve arazi değeri sulama imkânıyla doğrudan bağlantılıdır. Hat güzergâhının sabit sulama sistemlerini, pivot dönüş alanını veya kanal erişimini etkilemesi, salt yüzölçümü kaybından çok daha büyük bir gelir kaybı doğurabilir. Bu etkinin raporda ayrıca gösterilmesi talep edilmelidir.
Kalan Alandaki Değer Düşüklüğü
Bir parselin ortasından geçen iletim hattı, koridorun dışında kalan kısımların da imar ve kullanım beklentisini değiştirebilir. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu, kısmi kamulaştırmada kalan kısımda oluşan değer azalmasının dikkate alınmasını gerektirir. Bu talebin dile getirilmemesi, çoğu dosyada bedelin olduğundan düşük kalmasının sebebidir.
Süreç İçinde Malikin Kontrol Listesi
- Tebligattaki ada ve parsel bilgisiyle tapunuzu karşılaştırın.
- İşlemin mülkiyet mi irtifak mı olduğunu netleştirin.
- Direk yerlerinin parselin neresine denk geldiğini haritadan görün.
- Keşifte sulama tesisleri ve ürün desenini fiilen gösterin.
- Bilirkişi raporunu koridor genişliği ve kalan alan açısından ayrı ayrı denetleyin.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Parselinizde kurulacak hakkın niteliği ve etkilenen alanın büyüklüğü teknik inceleme gerektirdiğinden, dosyanızı erken aşamada bir hukukçuyla değerlendirmeniz önerilir.