958 sayılı Karar kapsamında, enerji nakil hatlarının yapımı amacıyla güzergâha isabet eden taşınmazlarda pilon yerleri mülkiyet şeklinde, hat emniyet sahaları ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle TEDAŞ tarafından acele kamulaştırılmaktadır. Bu ikili yapı, tek bir parselde iki farklı hukuki rejimin ve iki farklı bedel hesabının doğması anlamına gelir.
Aynı Parselde İki Ayrı Hesap
Pilon ayağının oturduğu alan malikin elinden tamamen çıkar ve tam mülkiyet bedeli üzerinden değerlendirilir. Hat emniyet sahasında ise mülkiyet malikte kalır, fakat kullanım kısıtlanır; burada hesaplanan bedel, kısıtlamanın taşınmazda yarattığı değer azalmasına karşılık gelir. Bilirkişi raporunun bu iki kalemi ayrı ayrı ve gerekçeli biçimde göstermemesi, uygulamada en sık rastlanan eksikliktir.
Ölçü ve Kadastral Uyum Kontrolü
- Pilon yerinin yüzölçümü, projedeki ölçüyle tapu ve çap kayıtları karşılaştırılarak doğrulanmalıdır.
- İrtifak koridorunun genişliği ve parsel içindeki güzergâhı krokiyle eşleştirilmelidir.
- Koridorun parseli ikiye bölüp bölmediği, bölüyorsa artık alanların kullanılabilirliği ayrıca tartışılmalıdır.
- Komşu parsellerle sınır uyuşmazlığı varsa ölçüm öncesinde tespit ettirilmelidir.
Keşifte Söylenmesi Gerekenler
- Taşınmazın fiili kullanım biçimi ve gelir getirici niteliği tutanağa geçirilmelidir.
- Koridor altında kalan ağaç, sera, sulama tesisi ve benzeri unsurlar tek tek sayılmalıdır.
- Hattın geçmesi nedeniyle uygulanamayacak tarımsal yöntemler somut olarak anlatılmalıdır.
- Yapılaşma imkânının kısıtlanması söz konusuysa imar durumu belgesi sunulmalıdır.
Kısıtlamanın Kalıcı Etkisi
İrtifak bedeli bir defaya mahsus ödenir; buna karşılık kısıtlama süreklidir. Bu nedenle bedelin belirlenmesinde yalnızca bugünkü kullanım değil, taşınmazın gelecekteki kullanım kapasitesindeki daralma da tartışılmalıdır. Raporda değer azalması oranının nasıl hesaplandığı açıklanmamışsa, süresi içinde ayrıntılı ve gerekçeli itiraz sunulması gerekir.
Bu metin genel bir çerçeve sunmakta olup; parselin konumu, imar durumu ve koridorun geçiş biçimi sonucu değiştirdiğinden, dosyanıza özgü hukuki değerlendirme almanız önerilir.