Kamulaştırma sürecinde en çok hak kaybı, taşınmazın değeriyle değil tebligat ve paydaşlık düzeniyle ilgili sorunlardan doğar. 8736 sayılı karar kapsamındaki gibi çok sayıda taşınmazı ve çoğu zaman çok sayıda hissedarı ilgilendiren enerji iletim hattı projelerinde bu risk daha da belirgindir. Bu rehber, sürecin usul tarafına odaklanmaktadır.
Tebligatın Sürecin Kilit Noktası Olması
Kamulaştırmada tüm süreler tebligatla işlemeye başlar. 7201 sayılı Tebligat Kanunu uyarınca yapılan tebligatın usulüne uygunluğu, sonraki her adımı etkiler. Adres kayıt sistemindeki adrese yapılan tebligatın geçerli sayıldığı durumlarda, taşınmazın bulunduğu ilde ikamet etmeyen mirasçılar süreci fiilen öğrenemeden davalı hâline gelebilir. Bu nedenle miras yoluyla intikal etmiş taşınmazlarda adres bilgilerinin güncel tutulması pratik bir korunma yöntemidir.
Mirasçılar ve İntikal Yapılmamış Taşınmazlar
- Tapu kaydı hâlâ murise ait ise, idare mirasçıları araştırmak zorundadır; ancak bu araştırma çoğu kez eksik kalır.
- Veraset ilamı alınmamış olması, mirasçıların dava ve bedel haklarını ortadan kaldırmaz; fakat işlemleri geciktirir.
- İntikal işleminin bedel yatırılmadan önce tamamlanması, bedelin bankadan çekilmesini kolaylaştırır.
Payların Bedele Yansıması
Bankaya yatırılan bedel, tapudaki paylara göre paylaştırılır. Fiilî kullanım paylardan farklıysa, örneğin bir paydaş taşınmazın tamamını yıllardır ekiyorsa, bu durum kamulaştırma bedelinin dağılımını kendiliğinden değiştirmez. Kullanıma dayalı talepler, paydaşlar arasında ayrı bir hukuk uyuşmazlığının konusudur ve kamulaştırma dosyasında çözülmez. Aynı şekilde taşınmaz üzerindeki ağaç ve yapı bir paydaş tarafından yapılmışsa, buna ilişkin talebin ayrıca ve belgeyle ileri sürülmesi gerekir.
Temsil ve Vekâlet Düzeni
Çok paydaşlı dosyalarda her paydaşın ayrı vekille temsil edilmesi hem maliyeti hem de teknik itirazların dağınıklığını artırır. Ortak menfaat bulunan hâllerde tek dosya üzerinden koordineli hareket etmek, bilirkişi raporuna karşı itirazların bütünlüklü sunulmasını sağlar. Vekâletnamenin kamulaştırma ve bedel tahsiline ilişkin özel yetkiyi içerip içermediği başta kontrol edilmelidir.
Bankadaki Bedelin Akıbeti
Yatırılan bedel çekilmediğinde faiz işlemeye devam eder ancak uzun süre çekilmeyen tutarlar bakımından bankacılık mevzuatındaki zamanaşımı kuralları gündeme gelebilir. Bu nedenle bedelin, itiraz hakkı saklı tutularak zamanında tahsil edilmesi çoğu durumda daha güvenlidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; paydaşlık ve miras ilişkilerinin bulunduğu dosyalarda usul hataları telafisi güç sonuçlar doğurabildiğinden, tebligatı aldıktan sonra vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme yaptırmanız uygun olacaktır.