400 kV Çetin HES-Silopi TES enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazlarda direk yerlerinin mülkiyet şeklinde, iletken salınım gabarisinin ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle TEİAŞ tarafından acele kamulaştırılmasına dair 8808 sayılı Karar, malikin en çok karıştırdığı iki hukuki durumu tek dosyada bir araya getirir. Aynı parselde bir bölüm için mülkiyet devri, başka bir bölüm için yalnızca kullanım kısıtı söz konusudur. Bedel de bu ayrıma göre farklı hesaplanır.
İki Farklı Hukuki Durum, İki Farklı Bedel
Direk yerlerinin mülkiyet olarak kamulaştırılması, o alanın tapudan çıkması ve tam bedelinin ödenmesi sonucunu doğurur. İletken salınım gabarisi için kurulan irtifak hakkında ise mülkiyet malikte kalır; ödenen bedel, hat nedeniyle doğan kullanım kısıtının karşılığıdır. Bu nedenle irtifak alanı için tam bedel talep etmek sonuç vermezken, mülkiyete konu direk yerinin irtifak gibi düşük bedelle değerlendirilmesi de kabul edilmemelidir.
Gabari Kısıtının Somut Etkileri
- Hattın altında yapı yapılamaması ve mevcut yapılar bakımından kısıt doğması
- Ağaç yüksekliğinin sınırlanması, meyveliklerde budama zorunluluğu
- Yüksek tarım makinelerinin kullanımında güçlük
- Parselin pazarlanabilirliğinde ve satış değerinde düşüş
Bu kalemlerin her biri, keşif sırasında somut olarak gösterildiğinde değer kaybı hesabına yansır; genel ifadelerle dile getirilen iddialar raporda karşılık bulmaz.
Parselin Bölünmesi ve Kalan Kısım Zararı
Yüksek gerilim hatları uzun mesafeli olduğundan parseli boydan boya geçebilir. Direk yerlerinin mülkiyet olarak alınması, parselde küçük ama kullanılamaz artıklar oluşturabilir. Kalan kısmın ekonomik olarak kullanılamaz hâle gelmesi durumunda, o kısmın da kamulaştırılmasının talep edilmesi gündeme gelebilir. Bu talep bedel dosyasında zamanında ileri sürülmelidir.
Keşif Öncesi Hazırlık
- Direk yerlerinin ve gabari alanının parseldeki konumunu ölçülü krokiyle belirleyin.
- Mülkiyete ve irtifaka konu alanların yüzölçümlerini ayrı ayrı doğrulayın.
- Etkilenen ağaç ve yapıları sayarak fotoğraflayın.
- Bölgedeki gerçek satış emsallerini dosyaya sunun.
- Bilirkişi raporundaki değer kaybı oranına sayısal gerekçeyle itiraz edin.
Süre Konusunda Uyarı
Kamulaştırma işleminin iptali idari yargıya, bedel tespiti adli yargıya aittir. Tebligattan itibaren işleyen süreler kısadır ve bu sürelerin kaçırılması, esasa ilişkin haklı iddiaların dahi incelenmemesine yol açar. Tebligatın usulüne uygunluğu ayrıca gözden geçirilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme için hazırlanmıştır; direk yerlerinin ve gabari alanının parselinizdeki konumu sonucu doğrudan etkilediğinden, taşınmazınıza özgü bir inceleme yaptırmanız önerilir.