Bir enerji yatırımı için alınan acele kamulaştırma kararı, taşınmaza fiilen el konulmasının önünü açtığı için sonuçları hızla doğar. Ankara'da BİL-2 güneş enerjisi santrali kapsamında alınan karar bakımından da kritik soru şudur: bedel tartışmasından önce, kararın kendisi hukuka uygun mu?
Aceleliğin Denetlenebilir Bir Koşul Olması
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi, olağan usulden ayrılmayı istisnai hâllere bağlar. Aceleliğin varlığı, idarenin takdirine bırakılmış mutlak bir yetki değildir; kararın gerekçesinde neden olağan kamulaştırma usulünün beklenemeyeceği ortaya konmalıdır. İptal davasının ekseni çoğu zaman burada kurulur: yatırımın gerekliliği ile aceleliğin gerekliliği farklı şeylerdir.
Dava Dilekçesinde Öne Çıkarılacak Başlıklar
- Acelelik koşulunun somut olayda karşılanıp karşılanmadığı
- Kamulaştırılan alanın, projenin ihtiyacını aşacak genişlikte belirlenip belirlenmediği
- Aynı sonucu daha az müdahaleyle sağlayacak alternatif güzergâhın değerlendirilip değerlendirilmediği
- Projeye ilişkin izin, lisans ve plan sürecinin tamamlanmış olup olmadığı
- Tarım arazisi ise, tarım dışı kullanıma ilişkin usulün işletilip işletilmediği
Görevli Yargı Yeri ve Süre
Karar bir Cumhurbaşkanı kararı niteliğinde olduğundan, iptal istemi ilk derece sıfatıyla Danıştay'da incelenir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun genel kuralı uyarınca dava açma süresi altmış gündür; sürenin başlangıcı ise ilan veya bildirim tarihine göre belirlenir. Kamulaştırma işleminin kendisine karşı açılacak dava bakımından ise 2942 sayılı Kanun'da öngörülen otuz günlük süre işler. Bu iki süreyi birbirine karıştırmak, uygulamada en sık görülen hak kaybı nedenidir.
Yürütmenin Durdurulması Talebini Güçlendirmek
Yürütmenin durdurulması, yalnızca hukuka aykırılık iddiasıyla değil, telafisi güç veya imkânsız zararın somutlaştırılmasıyla kabul edilebilir. Taşınmazın üzerindeki üretim faaliyeti, çok yıllık dikili ağaçlar, işletme bütünlüğünün bozulması ve geri dönüşü olmayan zemin müdahaleleri, talebi destekleyen tipik unsurlardır. Fotoğraf, uydu görüntüsü ve tarihli tutanaklar bu iddiayı görünür kılar.
Dava Açmak Bedel Sürecini Durdurur mu?
Kural olarak hayır. İptal davası devam ederken asliye hukuk mahkemesindeki bedel tespiti ve tescil süreci ilerleyebilir. Bu nedenle iki süreç paralel yürütülmeli; iptal davasına odaklanıp bedel dosyasındaki keşif ve rapor itirazlarını ihmal etmemek gerekir. Aksi hâlde iptal talebi kabul edilse dahi, bedel yönünden telafisi zor bir sonuçla karşılaşılabilir.
Buradaki değerlendirmeler genel çerçeve sunar; her dosyanın gerekçesi ve teknik ekleri farklıdır. Karar size tebliğ edildiyse veya ilan edildiğini öğrendiyseniz, süre kısalmadan hukuki görüş almanız yerinde olur.