Transfer fiyatlandırması düzenlemelerinde yapılan her değişiklik, ilişkili kişilerle işlem yapan şirketler için doğrudan bir uyum yüküne dönüşür. Konunun yasal çerçevesi 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 13. maddesinde çizilmiştir; ikincil düzenlemeler ise bu maddenin nasıl uygulanacağını belirler.
Temel Kural: Emsallere Uygunluk
Kanun, ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım satımında uygulanan bedelin, aralarında böyle bir ilişki bulunmayan taraflar arasında oluşacak bedele uygun olmasını arar. Bu ölçüte aykırı biçimde belirlenen bedel üzerinden aktarılan kazanç, örtülü olarak dağıtılmış sayılır ve vergilendirmede kâr payı gibi değerlendirilir. Şirket açısından sonuç yalnızca matrah farkı değil, buna bağlı ceza ve gecikme faizidir.
İlişkili Kişi Kavramının Genişliği
- Ortaklar ile ortakların ilgili bulunduğu gerçek kişi ve kurumlar
- Şirketin doğrudan veya dolaylı olarak kontrol ettiği kuruluşlar
- Yönetim, denetim veya sermaye bakımından bağlı bulunulan taraflar
- Ortakların eşleri ve belirli derecedeki hısımları
Uygulamada en çok gözden kaçan nokta, grup içi finansman, marka kullanımı ve yönetim hizmeti gibi maddi olmayan işlemlerin de bu kapsamda olmasıdır.
Yöntem Seçimi ve Gerekçelendirme
Mevzuat, emsale uygun bedelin tespiti için karşılaştırılabilir fiyat, maliyet artı ve yeniden satış fiyatı gibi geleneksel yöntemlerin yanı sıra işlemsel kâr yöntemlerini de öngörür. Önemli olan yöntemin adı değil, seçim gerekçesinin dosyada savunulabilir biçimde belgelenmesidir. İnceleme sırasında "neden bu yöntem" sorusuna yazılı bir cevabın bulunmaması, tarhiyata karşı savunmayı en baştan zayıflatır.
Belgelendirme Disiplini
- Yıllık transfer fiyatlandırması raporunun, beyanname döneminden önce hazır edilmesi
- Grup yapısına ilişkin genel raporun ve ülke bazlı raporlamanın yükümlülük eşiklerine göre kontrolü
- Kurumlar vergisi beyannamesi ekindeki formun işlem türleriyle tutarlı doldurulması
- Karşılaştırılabilir veri seçiminin ve dışlanan verilerin gerekçesinin kayıt altına alınması
- Peşin fiyatlandırma anlaşması imkânının, tekrarlayan büyük hacimli işlemler için değerlendirilmesi
Tarhiyatla Karşılaşıldığında
Vergi incelemesi sonucu düzenlenen rapora dayalı tarhiyata karşı; uzlaşma, cezada indirim ve dava yolları birbirinden farklı sonuçlar doğurur ve genellikle biri tercih edildiğinde diğerinden yararlanma imkânı sınırlanır. Vergi mahkemesinde açılacak davada süre, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca vergi uyuşmazlıklarına ilişkin özel süreye tabidir ve tebliğ tarihinden itibaren işler. Bu nedenle karar, tebligatın alındığı ilk günlerde verilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; grup içi işlem yapısına bakılmadan bir sonuca varılamaz. Uyum çalışmalarınızı ve olası bir incelemeyi mali ve hukuki danışmanlıkla birlikte yürütmeniz uygun olacaktır.