9276 sayılı karar, 154 kV (Osmanca-Karasu) branşman noktası-Melen enerji iletim hattının 21-27 numaralı direkleri arasının deplase edilmesi amacıyla bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Deplase işlemleri, hem yeni güzergâhtaki hem de eski güzergâhtaki maliklerin durumunu etkilediği için ayrı bir başlıkta ele alınmayı gerektirir.
Deplase Nedir, Neden Yapılır?
Deplase, mevcut bir enerji hattının belirli bir bölümünün başka bir güzergâha taşınmasıdır. Yol, baraj, sanayi tesisi veya yeni bir yerleşim yatırımı hattın bulunduğu alanı etkilediğinde, hat kaldırılmak yerine kaydırılır. Bu durumda kamulaştırma, hattın taşındığı yeni koridora ilişkin olarak yapılır.
Yeni Güzergâhta Kalan Malikler
Yeni koridorun geçtiği parsellerde süreç, ilk kez kurulan bir hat gibi işler: direk yerleri için mülkiyet, koridor için irtifak hakkı kamulaştırması gündeme gelir. Burada malikin ilk kontrol etmesi gereken, hattın parselin hangi bölümünden geçtiği ve yapılaşma ya da tarımsal kullanım imkânını ne ölçüde daralttığıdır. Yeni güzergâhın seçiminde alternatiflerin değerlendirilip değerlendirilmediği, idari yargıda tartışılabilecek bir konudur.
Eski Güzergâhtaki İrtifak Ne Olacak?
Hat kaldırıldığında, eski güzergâhtaki taşınmazlar üzerindeki irtifak hakkının fiilen bir işlevi kalmaz. Ancak tapudaki şerh, kendiliğinden silinmez. Bu noktada malikin üzerine düşen, terkin talebinde bulunmaktır. Şerh kaldırılmadığı sürece taşınmaz kısıtlı görünmeye devam eder; bu durum satışta, kredi ve ipotek işlemlerinde ve imar başvurularında sorun çıkarır.
- Öncelikle idareye başvurarak hattın kaldırıldığının yazılı olarak teyidi istenir.
- Terkin işlemi için tapu müdürlüğüne başvurulur; idarenin muvafakati aranabilir.
- Talebin karşılanmaması hâlinde yargı yoluna başvurulması gündeme gelir.
Direkler Sökülürken Doğan Zararlar
Sökme çalışmaları sırasında araziye ağır iş makinesi girmesi, ekili ürünün zarar görmesi veya arazi yapısının bozulması söz konusu olabilir. Bu zararlar kamulaştırma bedelinden bağımsızdır ve ayrıca talep edilebilir. Zararın çalışma öncesi ve sonrası fotoğraflarla belgelenmesi, talebin kabul edilebilirliğini doğrudan etkiler.
Kontrol Listesi
- Eski ve yeni güzergâhı gösteren belgeleri karşılaştırmalı olarak edinin.
- Tapu takyidat kaydını hem yeni hem eski durum için çıkarın.
- Sökme öncesi arazinin hâlini kayıt altına alın.
- Terkin başvurunuzu gecikmeden yapın.
Buradaki bilgiler genel çerçeve niteliğindedir; deplase dosyalarında eski ve yeni durumun karşılaştırılması teknik veri gerektirdiğinden, işlemlerinizi hukuki destekle yürütmeniz önerilir.