9727 sayılı Karar, Mersin-Tarsus Projesi bünyesindeki Mersin Pamukluk Barajı içme suyu isale hattı işi kapsamında bazı taşınmazların Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. İsale hattı kamulaştırmalarında taşınmazın tamamı çoğu zaman alınmaz; hattın geçtiği şerit boyunca dar bir alan kamulaştırılır ya da üzerinde kısıt kurulur. Bu kısmilik, malik açısından çoğu kez alınan alanın bedelinden daha büyük bir sorun doğurur.
Kısmi kamulaştırmanın yarattığı asıl sorun
Bir parselin ortasından geçen boru hattı, geriye kalan alanı iki parçaya bölebilir. Kalan parçalar tek başına ekonomik olarak kullanılamayacak büyüklüğe düşebilir, sulama düzeni bozulabilir, tarım makinelerinin dönüş alanı kalmayabilir. Değerlendirmede yalnızca kamulaştırılan şeridin metrekare bedeline bakılması, bu etkiyi görmezden gelmek anlamına gelir. Kalan alandaki ölçülebilir değer düşüklüğünün ayrı bir kalem olarak tartışılması gerekir.
Değer kaybını somutlaştıran veriler
- Hattın parseli hangi noktadan böldüğünü gösteren ölçekli kroki
- Bölünme sonrası kalan parçaların yüzölçümü ve şekli
- Sulama hattı, damla sulama tesisi veya kuyu bağlantısının kesilip kesilmediği
- Kalan alana araç ve makine erişiminin devam edip etmediği
- Boru güzergâhı üzerinde derin köklü bitki yetiştirme ve yapı yapma yasağının kapsamı
El koyma ile nihai bedel arasındaki fark
Acele el koyma aşamasında mahkemece belirlenen ve bankaya yatırılan tutar, sürecin sonucunu göstermez. Nihai bedel, idarenin açacağı bedel tespiti ve tescil davasında yeniden ele alınır. Bu ikinci aşamada keşif tekrarlanır, yeni bilirkişi heyeti görevlendirilebilir ve ilk raporda yer almayan kalemler gündeme getirilebilir. Bu nedenle ilk aşamada elde edilen sonuç yetersiz görünse dahi dosyanın takibi bırakılmamalıdır.
Hat inşaatı sırasında ve sonrasında
- İnşaat başlamadan önce arazinin mevcut durumunu tarihli görüntülerle kayıt altına alın.
- Ezilen ürün, tahrip olan sulama tesisi ve kapatılan geçitleri zamanında tespit ettirin.
- Kazı ve dolgu sonrası toprak yapısında oluşan bozulmayı teknik raporla belgeleyin.
- Kamulaştırma sınırı dışında kalan zararların ayrı bir talebin konusu olduğunu göz önünde bulundurun.
Yukarıdaki bilgiler genel bir yol haritası sunar; parselin şekli ve hattın geçiş noktası sonucu doğrudan etkilediğinden, dosyanızı keşif aşamasından itibaren hukuki destekle yürütmeniz önerilir.