Kahramanmaraş ili sınırları içerisinde bulunan alanın Geben Vadisi Milli Parkı olarak belirlenmesine dair 9909 sayılı Karar, bir doğal alanın koruma statüsüne alınmasını ifade eder. Milli park ilanı, o alanda hem kamu idaresinin yetkilerini genişletir hem de alandaki taşınmaz sahipleri ile alanı geçim kaynağı olarak kullananlar bakımından yeni sınırlar getirir.
Milli Park Statüsünün Getirdiği Rejim
Koruma statüsü kazanan alanlarda yapılaşma, madencilik, ağaç kesimi, otlatma ve turizm faaliyetleri serbest bırakılmış olmaktan çıkar; bunların tamamı idarenin izin ve planlama düzenine bağlanır. Alanın kullanımını belirleyen temel belge, koruma amaçlı olarak hazırlanan gelişme planıdır. Bir talebin kabul edilip edilmeyeceği, taşınmazın bu plan içinde hangi bölgeye denk düştüğüne göre değişir.
Alanda Taşınmazı Olanlar İçin Kritik Sorular
- Taşınmaz park sınırı içinde mi, tampon bölgede mi kalıyor?
- Tapu kaydına koruma statüsüne ilişkin bir belirtme işlenmiş mi?
- Mevcut yapı ve tesisler için kazanılmış durum söz konusu mu?
- Alan orman sayılan yerlerden mi, yoksa özel mülkiyete konu tarım arazisi mi?
Kullanım Kısıtı mı, El Atma mı
Uygulamada en çok tartışılan konu, koruma statüsünün taşınmazın kullanımını fiilen imkânsız hâle getirip getirmediğidir. Yalnızca izne bağlanan bir kullanım ile taşınmazdan hiçbir şekilde yararlanılamaması hukuken farklı sonuçlara bağlanır. İkinci ihtimalde, idarenin taşınmazı kamulaştırmaksızın fiilen kullanıma kapattığı iddiası gündeme gelebilir. Bu iddianın ileri sürülebilmesi için reddedilen izin başvuruları, tutanaklar ve fiilî durumu gösteren tespitler dosyaya konulmalıdır.
Yerel Halkın Geleneksel Kullanımları
Odun, ot, arıcılık, mera ve su kullanımı gibi geleneksel faaliyetler koruma rejimiyle çatışabilir. Bu tür kullanımlarda idari para cezasıyla karşılaşan kişilerin cezaya karşı itiraz yolu, cezayı veren idarenin ve cezanın dayanağının niteliğine göre belirlenir. Ceza tutanağının tebliğ tarihi ve itiraz mercii, tutanağın üzerinde yazılı bilgilerden kontrol edilmelidir; yanlış mercie yapılan itiraz süre kaybına yol açar.
İlana ve Uygulamaya Karşı Yargı Yolu
Menfaati ihlal edilenler, hem alanın statüsünü belirleyen düzenlemeye hem de bu düzenlemeye dayanılarak kendileri hakkında kurulan bireysel işlemlere karşı idari yargıya başvurabilir. İdari Yargılama Usulü Kanunu'ndaki dava açma süresi, tebliğ veya yayım tarihinden itibaren işler. Yürütmenin durdurulması talebi, geri dönülmesi güç sonuçlar doğuracak uygulamalarda ayrıca değerlendirilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. Taşınmazınızın plan içindeki konumu ve size yapılan bildirimler sonucu değiştirebileceğinden, tapu, kadastro ve tebligat belgelerinizle birlikte ayrı bir hukuki inceleme yaptırmanız önerilir.