Yapay zekayla üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında zaman, mağdurun aleyhine işler: içerik dakikalar içinde çoğalır, kaynak hesap kapanır ve teknik izler silinir. TCK 243-245, 5651 ve KVKK ekseninde hazırlanan bu kontrol listesi, içeriğin kaldırılması sürecini delil kaybı yaşamadan yürütmeye ve şikayet ile hukuk davası arasındaki tercihe odaklanır.
Önce Delili Koru, Sonra Kaldır
En sık yapılan hata, içeriği hemen kaldırtmak için harekete geçip kanıtı hiç kaydetmemektir. İçerik kaldırıldığında suçun ispatı zorlaşır. Bu nedenle sıralama tersine kurulmalıdır: önce kayıt, sonra kaldırma.
- İçeriğin tam bağlantı adresi ve hesap kimliğinin yazılı olarak kaydedilmesi
- Tarih ve saat görünecek biçimde ekran görüntüsü ve ekran kaydı alınması
- Dosyanın indirilerek özet değeriyle birlikte saklanması
- Yayılma zincirinin, yani paylaşan diğer hesapların listelenmesi
- Mesaj yoluyla tehdit veya şantaj geldiyse konuşmaların bütün olarak kaydedilmesi
Kaldırma Yollarının Sırası
İçeriğin kaldırılması için birden fazla kanal aynı anda kullanılabilir: platformun kendi bildirim mekanizması, erişim engelleme talebiyle sulh ceza hakimliğine başvuru ve içerik kişisel veri niteliği taşıyorsa veri koruma mevzuatı kapsamında talep. Bu kanallar birbirini dışlamaz; ancak her birinin başvuru biçimi ve yanıt süresi farklıdır. Platform başvurusundan sonuç alınamaması hâlinde yargısal yola geçiş için beklenen süre baştan planlanmalıdır.
Talebin Kapsamını Doğru Çizmek
Erişim engelleme talebinde yalnızca tek bir bağlantı gösterildiğinde, aynı içerik başka adreslerde yayılmaya devam eder. Bu nedenle talep hazırlanırken içeriğin tespit edilebilen tüm kopyaları listelenmeli, arama sonuçlarında görünen bağlantılar da eklenmelidir. Buna karşılık talebin gereğinden geniş çizilmesi, ifade özgürlüğü dengesi bakımından karşı argüman doğurabilir; bu nedenle her bağlantının neden aynı içeriğe ait olduğu ayrı ayrı gösterilmelidir.
Ceza Şikayeti ile Hukuk Davası Arasındaki Tercih
Deepfake içerikler duruma göre birden fazla hukuki nitelendirmeye konu olabilir; kişilik haklarına saldırı, verilerin hukuka aykırı işlenmesi ve bilişim sistemine ilişkin suçlar aynı olayda birlikte gündeme gelebilir. Şikayet yolu, failin tespiti için gereken teknik araştırmanın yapılmasını sağlar; buna karşılık maddi ve manevi zararın giderilmesi ile içeriğin kalıcı olarak kaldırılması hukuk yargılamasının konusudur. İki yol paralel yürütülebilir, ancak süreler ve merciler ayrı takip edilmelidir. Failin uzlaşma teklifi geldiğinde, teklifin içeriğin tüm kopyalarının kaldırılmasını ve yeniden yayımlamama taahhüdünü kapsayıp kapsamadığı yazılı olarak netleştirilmelidir.
Süreç Kapandıktan Sonra İzleme
İçerik kaldırıldıktan sonra da düzenli aralıklarla arama yapılması, aynı materyalin yeniden yayımlanıp yayımlanmadığının izlenmesi gerekir. Yeniden yayımlama, çoğu zaman yeni bir başvuruyu gerektirir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçeriğin niteliği ve platformun konumu izlenecek yolu doğrudan etkilediğinden, ilk kayıtlar alındıktan sonra vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.