Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü veya seslerin yayılmasında zaman, mağdurun aleyhine işler. İçerik çoğaltılıp yeniden yüklendikçe hem kaldırma süreci ağırlaşır hem de tazminat davasında dayanılacak delil zayıflar. TCK 243-245, 5651 ve KVKK ekseninde yürüyen bu tip dosyalarda, ilk gün yapılanlar sonucu belirler.
İlk 24 Saatte Yapılacaklar
- İçeriğin bulunduğu tam adres, yayın tarihi ve hesap bilgileri zaman damgalı olarak kaydedilmeli.
- Yalnızca ekran görüntüsü değil, sayfanın kendisi ve varsa video dosyası indirilerek saklanmalı.
- Etkileşim sayıları ve yayılma zinciri, zararın kapsamını göstermek üzere belgelenmeli.
- Silinme ihtimali yüksek platformlarda, mahkemeden delil tespiti istenmesi gündeme alınmalı.
- İçeriği ilk paylaşan hesabın tespiti için sağlayıcıdan bilgi talebi ancak yargısal kanalla mümkün olduğundan, savcılığa şikâyet erkene çekilmeli.
Kaldırma ve Erişim Engeli
Kişilik hakkı ihlal edilen kişi, içerik sağlayıcıya doğrudan başvurabileceği gibi, sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi kararı da isteyebilir. Deepfake dosyalarında bu talebin gücü, içeriğin sahte olduğunu gösteren teknik verinin dosyaya konmasına bağlıdır. Aynı içerik farklı adreslerde çoğaldığında her yeni adres için ek talep gerekebileceğinden, düzenli tarama yapılmalı ve bulunan adresler tek bir listede tutulmalıdır.
Ceza Yolu ile Tazminat Yolunun İlişkisi
Sahte içeriğin niteliğine göre hakaret, tehdit, özel hayatın gizliliğini ihlal veya verilerin hukuka aykırı olarak yayılması gibi farklı suçlar gündeme gelebilir. Uzlaştırma kurumu bu suçların bir kısmında uygulanırken, bilişim sistemine girme ve verileri bozma gibi fiiller bakımından uygulanmaz. Bu nedenle mağdurun uzlaşma teklifiyle karşılaşması hâlinde önce fiilin hukuki nitelendirmesi netleştirilmelidir. Ceza dosyasında verilen uzlaşma kararı, ayrıca açılacak tazminat davasında talep edilecek tutarı ve yargılamanın seyrini etkileyebilir.
Tazminat Talebini Somutlaştırmak
- Manevi zarar bakımından: içeriğin yayılma alanı, mağdurun tanınırlığı, sahteliğin anlaşılabilirlik derecesi.
- Maddi zarar bakımından: iptal edilen iş sözleşmesi, sona eren ticari ilişki, kaldırma ve teknik inceleme giderleri.
- Veri işleme boyutu varsa: kişisel verilerin hangi aşamada hukuka aykırı biçimde işlendiği ve ilgili kişi başvurusunun yapılıp yapılmadığı.
- Faiz başlangıcı ve davanın belirsiz alacak olarak mı açılacağı.
Bu tür dosyalarda en sık karşılaşılan kayıp, içerik kaldırıldıktan sonra delil toplanmadığı için tazminat aşamasında elde hiçbir kayıt kalmamasıdır. Kaldırma ile ispat, birbirinin alternatifi değil paralel yürüyen iki iştir.
Burada yer alanlar genel bilgilendirme niteliğindedir. İçeriğin türü, yayıldığı platform ve failin belirlenip belirlenmemesi izlenecek yolu değiştireceğinden, adım atmadan önce hukuki destek alınması önerilir.