Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdur bakımından hızla yayılan ve geri alınması güç bir zarar doğurur. TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245 maddeleri, 5651 sayılı kanun ve KVKK ekseninde yürüyen bu süreçte, suç duyurusundan önce yapılacak delil tespiti sonucu belirler.
Önce içeriği kaybetmeden kayıt altına alın
İçerik kaldırıldığında delil de kaybolur. Bu nedenle şikâyet dilekçesinden önce içeriğin bulunduğu tam adres, yayın tarihi, hesap adı ve etkileşim verileri kayıt altına alınmalıdır.
- Bağlantı adresinin tamamı, kısaltılmadan yazılmalıdır.
- Ekran görüntüsü yerine ekran kaydı tercih edilmeli, adres çubuğu görünür olmalıdır.
- Mümkünse noter aracılığıyla tespit yaptırılmalı veya zaman damgası alınmalıdır.
- Dosyanın kendisi indirilerek özet değeri ile birlikte saklanmalıdır.
Fiilin hangi suçları oluşturabileceği
Deepfake içerik, üretim ve yayma biçimine göre birden çok suç tipini aynı anda gündeme getirebilir: kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde kaydedilmesi veya yayılması, özel hayatın gizliliğini ihlal, hakaret, iftira, müstehcenlik ve içeriğin bir menfaat teminine aracılık ettiği hâllerde dolandırıcılık. Şikâyet dilekçesinde fiilin anlatımı somut yapılmalı, hukuki nitelendirme takdire bırakılmalıdır.
Şikâyet süresini kaçırmamak
Şikâyete bağlı suçlarda kanunda öngörülen süre, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işler. Sahte içeriğin yayıldığı tarih ile mağdurun öğrendiği tarih çoğu zaman farklıdır; bu nedenle öğrenme anını gösteren mesaj, bildirim ya da yazışma dosyaya eklenmelidir. Fail bilinmiyorsa bu husus dilekçede açıkça belirtilmelidir.
İçeriğin erişime kapatılması
Ceza soruşturması ile içeriğin kaldırılması ayrı yollardır. 5651 sayılı kanun kapsamında erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması talebi, sulh ceza hâkimliğine yöneltilir ve hızlı sonuç verebilir. Platformun kendi bildirim mekanizmasına yapılan başvuru da paralel olarak yürütülmelidir; ancak bu başvuru hukuki yolların yerine geçmez.
Kişisel veri boyutu
Yüz ve ses verisinin izinsiz işlenmesi, KVKK bakımından ayrı bir başvuru hakkı doğurabilir. Veri sorumlusu belirlenebiliyorsa, önce ona başvurulması ve alınan cevabın saklanması gerekir. Ceza soruşturması ile idari başvuru birbirini engellemez.
Tebligat ve takip
Soruşturma sonunda verilen kararların tebliği geciktiğinde itiraz süresi fark edilmeden tükenebilir. Bu nedenle dilekçede güncel adres ve elektronik iletişim bilgisi verilmeli, dosya düzenli aralıklarla kontrol edilmelidir.
Bu rehber genel bilgi sunar. Dijital delillerin ömrü kısa olduğundan, içerikle karşılaşıldığı anda tespit işlemlerini başlatmak ve ardından hukuki destek almak en etkili yaklaşımdır.