Oltalama saldırılarında kaybedilen para kadar kritik olan bir başka şey vardır: kaybedilen zaman. Erişim sağlayıcıların ve ödeme kuruluşlarının tuttuğu kayıtların saklama süresi sınırlı olduğundan, geç yapılan başvurularda failin izini süren veri artık mevcut olmayabilir. Bu rehber, delil zincirinin ilk saatlerden itibaren nasıl kurulacağına odaklanıyor.
Fiilin hukuki nitelendirmesi
Oltalama eylemleri tek bir suç tipiyle sınırlı değildir. Bilişim sistemine hukuka aykırı erişim, sistemi engelleme veya verileri bozma ve bilişim sistemleri kullanılarak haksız yarar sağlama fiilleri Türk Ceza Kanununun bilişim suçlarına ilişkin hükümlerinde ayrı ayrı düzenlenmiştir. Aynı olayda kişisel verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi de gündeme gelebilir; bu ihtimalde KVKK kapsamındaki veri ihlali boyutu ceza soruşturmasından bağımsız olarak işletilir.
İlk 48 saatte toplanacaklar
- Sahte sayfaya yönlendiren SMS veya e-postanın ham hâli; e-postalarda başlık bilgileri mutlaka saklanmalıdır.
- Tıklanan bağlantının tam adresi ve varsa yönlendirme zinciri.
- Banka veya ödeme kuruluşundan alınan işlem dökümü, işlem saatleri ve alıcı hesap bilgileri.
- Cihazda beliren uyarı ekranlarının, çağrı kayıtlarının ve mesajlaşmaların görüntüleri.
- Varsa uzaktan erişim uygulamasının kurulum tarihi ve kaldırılıp kaldırılmadığı bilgisi.
Delilin bütünlüğünü korumak
Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir; asıl değer, verinin değiştirilmediğinin gösterilebilmesindedir. Bu nedenle cihaz mümkünse fabrika ayarlarına döndürülmemeli, uygulamalar silinmemeli ve inceleme talebi savcılığa iletilmelidir. Dijital materyalin kopyalanması sırasında özet değerinin alınması, sonradan yapılacak itirazlara karşı dosyayı güçlendirir. Kendi imkânlarıyla yapılan müdahaleler, iyi niyetle de olsa delilin güvenilirliğini tartışmalı hâle getirebilir.
İçeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesi
Sahte sitenin yayında kalması yeni mağduriyetler doğurur. 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi yolları, ceza soruşturmasından bağımsız olarak işletilebilir. Bu başvurunun hızlı yapılması hem zararın büyümesini önler hem de sitenin içeriğinin kayıt altına alınmasını sağlar.
Tebligat ve yanıt gecikmesi riski
- Bankaya yapılan itirazın tarih ve referans numarası kayıt altına alınır.
- Kurumlardan gelen yanıtların tebliğ tarihleri, itiraz sürelerini başlattığı için ayrıca izlenir.
- Soruşturma dosyasına sunulan dilekçelerin kayıt tarihleri saklanır.
- Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar tebliğ edilirse itiraz süresi derhâl hesaplanır.
Değerlendirme
Bilişim kaynaklı mağduriyetlerde teknik veri ile hukuki talebin aynı hızda ilerlemesi gerekir. Buradaki açıklamalar genel çerçeveyi verir; olayın akışı, kullanılan sistem ve para transferinin izlediği yol dosyayı farklılaştırır. Fark ettiğiniz anda hem kuruma hem savcılığa başvurmanız ve delil toplama planını bir hukukçuyla yürütmeniz önerilir.