Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü veya ses kayıtlarının hedefi olan kişi, iki ayrı ihtiyaçla aynı anda karşılaşır: içeriğin hızla yayılmasını durdurmak ve doğan zararı tazmin ettirmek. Bu iki hedefin araçları farklıdır ve sıralamaları yanlış kurulduğunda ikisi de zayıflar. TCK'nın bilişim ve kişilere karşı suçlara ilişkin hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde bu rehber, süreci sırasıyla ele alır.
Delil Önce, Kaldırma Sonra
Uygulamadaki en maliyetli hata, içeriği görür görmez kaldırma talebi göndermek ve içerik silindiğinde elde hiçbir kaydın kalmamasıdır. Kaldırma talebinden önce; içeriğin tam adresi, yayın tarihi, hesap bilgisi, görüntülenme ve paylaşım sayısı, yorumlar ve varsa arşiv bağlantısı kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsünün tarih ve saati gösterecek biçimde alınması, sonradan içeriğin varlığını ispat etmenin en pratik yoludur.
İçeriğin Sahteliğini Gösterme Yöntemi
- Aynı ana ilişkin gerçek konum, seyahat ya da çalışma kayıtları
- Görüntüdeki mekân, kıyafet veya nesnelerle çelişen tarihli belgeler
- Dosyanın teknik incelemesine ilişkin uzman değerlendirmesi
- İçeriği ilk yayan hesabın geçmiş paylaşımları ve saik göstergeleri
Kaldırma ile Tazminatın Ayrı Yürüyen Mantığı
Erişimin engellenmesi ya da içeriğin kaldırılması, ihlalin devamını durdurur; ancak zaten oluşmuş zararı gidermez. Tazminat tarafında ise ihlalin yoğunluğu, yayılma genişliği ve kişinin toplumsal konumu birlikte değerlendirilir. Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi söz konusuysa bu yönde ayrı başvuru yolları da gündeme gelir. Bu nedenle her yol için ayrı dosya tutulması, hangi belgenin nerede kullanıldığını takip etmeyi kolaylaştırır.
Tebligat Gecikmesi ve İçeriğin Yeniden Yayılması
Bu dosyalarda süre riski iki yönlüdür. Bir yandan kararın ya da eksiklik yazısının eski adrese tebliğ edilmesi itiraz hakkını eritir; diğer yandan geciken her gün içeriğin kopyalanarak başka platformlarda yeniden yayılmasına imkân verir. Adres ve elektronik tebligat bilgilerinin güncel tutulması, başvuru sonrası dosyanın düzenli sorgulanması ve içeriğin yeni kopyalarının periyodik olarak taranması bu ikili riski birlikte yönetir. Tebliğ tarihinin ayrıca kaydedilmesi, sonradan çıkacak süre itirazını baştan kapatır.
Kapanış
Deepfake dosyalarında teknik inceleme ile hukuki argümanın birlikte kurulması gerekir ve her olayın yayılma biçimi farklıdır. Kendi durumunuzda hangi yolun önce işletileceğini belirlemek için gecikmeden bir hukukçuya danışmanız önerilir.