Bir veri ihlali yaşandığında kaybedilen ilk şey delildir. Sunucu kayıtları döner, oturum bilgileri silinir, saldırganın kullandığı altyapı kapanır. Bu nedenle suç duyurusunun içeriği kadar zamanlaması da belirleyicidir. Bu rehber, TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin 243-245. maddeleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde, ihlalin fark edildiği andan başlayan ilk günlerin nasıl planlanacağını ele alır.
İlk 72 Saat: Delili Dondurmak
Fark etme anıyla birlikte yapılması gereken ilk iş, sistemin kapatılması değil kayıtların korunmasıdır. Log kayıtları, erişim geçmişi, e-posta başlıkları ve yedekler değiştirilmeden alınmalı; imaj alma işlemi mümkünse tarih damgalı biçimde yapılmalıdır. Aynı dönemde veri sorumlusunun Kurula ve ilgili kişilere yönelik bildirim yükümlülüğü de gündeme gelir; bu iki hat paralel yürütülmelidir.
Suç Duyurusunda Anlatımı Kurmak
Savcılığa sunulan dilekçede teknik ayrıntıya boğulmak yerine, olay örgüsü zaman sırasıyla anlatılmalıdır: sisteme yetkisiz erişimin ne zaman başladığı, hangi verinin etkilendiği, verinin dışarı aktarılıp aktarılmadığı ve zararın niteliği. Sisteme girme, verileri engelleme veya bozma ile bilişim yoluyla haksız menfaat sağlanması farklı sonuçlara bağlı olduğundan, fiilin hangi görünüme uyduğu somut verilerle desteklenmelidir.
Şikâyet Süresi ve Re'sen Soruşturma Ayrımı
Bilişim alanındaki bazı fiiller şikâyete bağlı değildir ve ihbar üzerine re'sen soruşturulur. Buna karşılık kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesiyle birlikte gündeme gelen bazı fiillerde şikâyet süresi işleyebilir. Bu nedenle ihlalin hangi fiil tipine oturduğu erken belirlenmeli, süreye bağlı bir yol söz konusuysa öğrenme tarihi belgeyle sabitlenmelidir.
Süreci Geciktiren Tipik Hatalar
- Erişim engelleme veya içerik kaldırma kararlarının tebliğ takibinin yapılmaması
- Trafik kayıtlarının saklama süresi dolduktan sonra talep edilmesi
- Şikâyetin yalnızca hizmet sağlayıcıya yapılıp savcılığa taşınmaması
- Ekran görüntülerinin URL ve tarih bilgisi olmadan sunulması
- Bildirim adresi güncellenmediği için soruşturma evrakının ulaşmaması
İdari ve Cezai Hattı Birlikte Yürütmek
- İhlal envanteri çıkarılır: etkilenen veri kategorisi ve kişi sayısı.
- Teknik inceleme raporu, mümkünse bağımsız bir uzmandan alınır.
- Kuruma yönelik bildirim ile savcılık başvurusunun içeriği çelişmeyecek biçimde hazırlanır.
- Zarar gören ilgili kişiler bakımından tazminat hattı ayrıca değerlendirilir.
- Soruşturma numarası alındıktan sonra evrak takibi için düzenli kontrol günü belirlenir.
Yukarıdakiler genel bilgilendirme niteliğindedir. Her ihlalin teknik yapısı ve etkilediği veri kategorisi farklı olduğundan, başvuru metni hazırlanmadan önce hem teknik hem hukuki değerlendirme yapılması gerekir.