Bir kurumun ağında yetkisiz erişim fark edildiğinde geçen ilk saatler, dosyanın ileride taşıyacağı ispat gücünü belirler. Veri ihlali uyuşmazlıklarında en sık görülen tablo, olayın teknik ekiplerce çözülmüş fakat hukuken hiç belgelenmemiş olmasıdır. Bu rehber, TCK'nın bilişim sistemine hukuka aykırı erişim ve verileri ele geçirme hükümleri ile KVKK ve 5651 sayılı Kanun ekseninde, ihlal anından şikâyete uzanan zinciri somut bir takvim üzerine oturtmayı amaçlar.
İlk Müdahale: Kapatmak Değil, Kaydetmek
Sistemi aceleyle kapatmak, geçici bellekte duran bağlantı izlerinin kaybolmasına yol açar. Öncelik; etkilenen sunucu ve istemcilerin imajının alınması, günlük (log) kayıtlarının değiştirilemez ortama kopyalanması ve her kopyanın özet değeriyle mühürlenmesidir. Kim, hangi tarihte, hangi araçla kopya aldı sorusunun cevabı yazılı tutanağa geçmelidir; delil zincirini hukuken ayakta tutan şey, bu tutanağın kesintisizliğidir.
Zinciri Taşıyan Kayıt Kalemleri
- Güvenlik duvarı, VPN ve uzak masaüstü oturum kayıtları
- Yetki değişikliği, kullanıcı ekleme ve parola sıfırlama logları
- Veri tabanı sorgu ve toplu dışa aktarma kayıtları
- Alınan kopyaların özet değerleri ile saklama zinciri tutanağı
- Sızan verinin yayımlandığı adreslere ilişkin zaman damgalı görüntüler
Bildirim ve Şikâyet Takviminin Ayrı Ayrı Kurulması
Kişisel veri içeren ihlallerde veri sorumlusunun Kurula ve ilgili kişilere bildirim yükümlülüğü, olayın öğrenilmesiyle birlikte gecikmeksizin işlemeye başlar; bu nedenle teknik inceleme tamamlanmadan da ön bildirim taslağı hazır olmalıdır. Ceza şikâyeti bundan ayrı bir hattır. Şikâyet dilekçesine, hangi log dosyasının hangi iddiayı desteklediğini gösteren bir eşleştirme tablosu eklenmesi, soruşturma aşamasında bilirkişi incelemesinin kapsamını daraltır ve dosyanın gereksiz yere uzamasını önler.
Tebligat Gecikmesi Bu Dosyalarda Neyi Bozar
Kurum yazışmalarının kayıtlı elektronik posta yerine fiziki adrese gönderilmesi, adres değişikliğinin bildirilmemesi veya evrakın şirket içinde ilgili birime hiç ulaşmaması, cevap ve itiraz sürelerinin farkında olunmadan tükenmesine yol açar. Buna karşı alınacak önlem sade ama etkilidir: tebligata esas adresler tek bir kayıt üzerinden güncel tutulmalı, gelen her evrak aynı gün tarih atılarak dosya takvimine işlenmelidir. Süre kaçırıldıktan sonra en sağlam teknik delil bile değerlendirilme imkânı bulamaz.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; her ağ mimarisi ve her sızıntı senaryosu farklı bir usul yolu gerektirebilir. Somut olayda hem bilişim hem kişisel veri boyutunu birlikte değerlendirecek hukuki destek almanız yerinde olur.