Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve seslerin yayılma hızı, klasik dava takvimiyle örtüşmez. Deepfake mağduru için ilk hedef tazminat almak değil, içeriğin yayılmasını durdurmak ve delili donuk hale getirmektir. TCK 243-245 hükümleri, 5651 sayılı kanun ve KVKK bu süreçte birlikte işler. Aşağıda ilk saatlerden dava aşamasına uzanan bir plan yer alıyor.
İlk Saatlerde Yapılması Gerekenler
İçerik kaldırıldığında delil de kaybolur; bu yüzden erişimin engellenmesi talebinden önce kayıt alınmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına yetersizdir. Bağlantı adresinin tam hâli, paylaşım tarihi ve saati, hesap kimliği, etkileşim sayıları ve mümkünse videonun dosya hâli birlikte saklanmalıdır. Noter aracılığıyla tespit yaptırmak veya içeriği bir bilişim uzmanına özet değeriyle kaydettirmek, sonraki aşamada ispat gücünü belirgin biçimde artırır.
Erişim Engeli ve İçerik Kaldırma Yolu
5651 sayılı kanun, kişilik hakkı ihlali hâlinde hızlı işleyen bir başvuru yolu öngörür. Bu yol ceza soruşturmasından bağımsız yürütülebilir ve genellikle daha hızlı sonuç verir. Başvuruda içeriğin neden kişilik hakkını ihlal ettiği somut olarak açıklanmalı, bağlantı adresleri eksiksiz sunulmalıdır. Aynı içeriğin farklı platformlarda çoğaltıldığı hâllerde her yeni bağlantı için takip mekanizması kurulmalıdır.
Tebligat ve Bildirim Gecikmesinin Bedeli
Platforma yapılan bildirimin yanıtsız kalması ya da kararın platforma geç ulaşması, içeriğin yayılmasının sürmesi demektir. Kararın uygulanmayı bekleyen her günü, ihlalin kapsamını genişletir ve sonradan talep edilecek manevi tazminatın hesabında ağırlık kazanır. Bu nedenle bildirimin yapıldığı tarih, platformun yanıt tarihi ve içeriğin fiilen kaldırıldığı tarih ayrı ayrı belgelendirilmelidir; bu üç tarih arasındaki fark, ihmalin ispatında doğrudan kullanılır.
Tazminat Talebinin Kurgulanması
- İçeriğin görüntülenme ve paylaşılma sayısına ilişkin kayıtlar
- Mağdurun mesleki veya ticari kaybını gösteren somut belgeler
- Psikolojik etkilere ilişkin sağlık raporları
- İçeriği üretenin ve yayanın ayrı ayrı belirlenmesi
- Platformun bildirime rağmen pasif kaldığına dair yazışmalar
Kişisel Veri Boyutunu Atlamamak
Deepfake üretiminde çoğu zaman kişinin yüzü ve sesi işlenmiştir; bu, KVKK anlamında kişisel veri işleme faaliyetidir. Bu nedenle ceza şikayeti ve tazminat davasının yanında, veri sorumlusuna yapılacak başvuru ve ardından Kurula şikayet yolu da değerlendirilmelidir. Üç yolun aynı anda yürütülmesi mümkündür ancak her birinin kendi başvuru takvimi vardır.
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır. İçeriğin niteliği, yayıldığı platform ve failin tespit edilebilirliği stratejiyi değiştirir; ilk saatlerde atılacak adımlar için vakit kaybetmeden hukuki destek alınması önerilir.