Yapay zekâ ile üretilmiş sahte ses ve görüntülerin mağduru olan kişiler için en büyük tehlike, içeriğin yayılması kadar delilin kaybolmasıdır. Paylaşım kaldırıldığında ya da hesap silindiğinde geriye yalnızca kişinin anlatımı kalır. TCK 243-245 hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde yürütülecek bir dosyada delil zincirinin ilk saatlerde kurulması, sonraki tüm aşamaların temelini oluşturur.
Deepfake Hangi Hukuki Kalıba Oturur?
Türk hukukunda bu adı taşıyan müstakil bir suç tipi bulunmamaktadır. Fiil, somut görünümüne göre farklı hükümler altında değerlendirilir: sisteme hukuka aykırı erişim veya verilerin bozulması söz konusuysa TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları; kişinin görüntü ve sesinin izinsiz işlenmesi söz konusuysa KVKK ve özel hayata ilişkin ceza hükümleri; içeriğin yayından çıkarılması bakımından ise 5651 sayılı Kanun gündeme gelir. Nitelendirme baştan yapılmazsa, başvurular birbirini beklerken içerik çoğalır.
İlk 24 Saatte Delilin Sabitlenmesi
- İçeriğin bulunduğu bağlantı adresi, hesap adı ve paylaşım zamanı tam olarak kaydedilir.
- Ekran görüntüsü tek başına yetersizdir; dosyanın kendisi indirilerek bozulmadan saklanır.
- İçeriğin yayıldığı ikincil hesaplar ayrı bir listede takip edilir.
- Mağdurun gerçek ses veya görüntü örnekleri karşılaştırma için ayrılır.
- Noter tespiti ya da bilirkişi incelemesi talebi için dosya baştan derli tutulur.
Erişimin Engellenmesi ve Ceza Yolu Aynı Anda Yürür
Kişilik hakkı ihlal edilen kişi, 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi için sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Bu yol, suç duyurusundan bağımsızdır ve hızlı sonuç vermeye elverişlidir. Aynı dönemde savcılığa yapılacak şikâyette, içeriğin nerede barındırıldığı ve hangi hesaptan yayıldığı gösterilirse iletişim kayıtlarının temini için gereken adımlar erken atılır.
Tebligat Gecikmesi ve Kaçırılan İtiraz Anı
Sulh ceza hâkimliği kararlarına ve savcılık kararlarına karşı başvuru süreleri kısadır ve tebliğ tarihinden itibaren işler. Adres kaydının güncel olmaması ya da vekâlet ilişkisinin dosyaya geç bildirilmesi hâlinde karar, ilgilinin haberi olmadan kesinleşebilir. Bu riski azaltmak için başvuru dilekçesine tebligata elverişli güncel adres yazılmalı, dosya numarası alındıktan sonra ara kontrol tarihleri takvime işlenmelidir.
Yayılmayı Durdururken Zararı Belgelemek
İçeriğin kaldırılması tek başına yeterli olmayabilir. Paylaşımın görüntülenme sayısı, iş ilişkisine veya itibara etkisi, tedavi giderleri gibi kalemler ayrı ayrı belgelenirse, tazminat aşamasında hesaplanabilir bir talep kurulur. Delil bulundurma yükümlülüğü olan aracıların kayıtları zamanla silinebileceğinden, talep yazıları gecikmeden yazılmalıdır.
Yukarıdaki çerçeve genel niteliktedir. İçeriğin türü, yayıldığı platform ve mağdurun sıfatı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, ilk adımların hukuki destek alınarak atılması önerilir.