Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve seslerde en büyük sorun, içeriğin hızla yayılması ve kısa sürede kaynağının kaybolmasıdır. Bu rehber TCK'nın bilişim ve kişilik haklarına ilişkin hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK çerçevesinde delil zincirinin nasıl kurulacağını, tebligat gecikmesinin süreci nasıl aksattığını anlatır.
İçerik Kaybolmadan Yapılacaklar
İlk adım, içeriğin bulunduğu adresin tam URL'si, yayın tarihi, hesap adı ve profil bilgisiyle birlikte kaydedilmesidir. Yalnızca ekran görüntüsü almak çoğu zaman yetersizdir; sayfanın tamamının, adres çubuğu ve sistem saati görünecek şekilde video ile kaydedilmesi tercih edilmelidir. Dosyanın özet değerinin (hash) alınması ve içeriğin noter aracılığıyla ya da elektronik tespit yöntemleriyle belgelenmesi, sonradan silinme ihtimaline karşı zinciri korur. Orijinal dosya değiştirilmeden ayrı bir kopya üzerinde çalışılmalıdır.
Erişimin Engellenmesi ve İçerikten Çıkarma
5651 sayılı Kanun, kişilik hakları ihlal edilen kişiye içeriğin yayından çıkarılmasını isteme ve sulh ceza hâkimliğinden erişimin engellenmesi kararı talep etme imkânı tanır. Özel hayatın gizliliğini doğrudan ihlal eden yayınlar için ayrı ve daha hızlı işleyen bir yol öngörülmüştür. Bu başvurularda içeriğin tam adresinin gösterilmesi zorunludur; genel nitelikte, hesabın tamamına yönelik talepler çoğunlukla sonuçsuz kalır. Kararın uygulanmadığı hâllerde takip için Birlik nezdindeki süreç ayrıca izlenmelidir.
Ceza Boyutunda Hangi Başlıklar Gündeme Gelir?
- Hakaret ve kişilik haklarına yönelik saldırı içeren yayınlar
- Özel hayatın gizliliğini ihlal ve görüntü kayıtlarının izinsiz yayılması
- Kişisel verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi veya yayılması
- Sahte içerikle kimlik veya kurum taklidi yoluyla menfaat sağlanması
- Bilişim sistemine hukuka aykırı erişimle elde edilen materyalin kullanılması
Şikâyet dilekçesinde içeriğin sahte olduğunu gösteren teknik veriler ile mağdurun gerçek görüntü ve ses örneği birlikte sunulduğunda, bilirkişi incelemesi daha hızlı sonuç verir.
Veri Koruma Yönüyle Paralel Başvuru
Deepfake içerikte kullanılan yüz ve ses verisi kişisel veridir. Bu nedenle platform veya yayıncıya veri sorumlusu sıfatıyla başvurup silme talebinde bulunmak, ceza sürecinden bağımsız ilerleyen ikinci bir yoldur. Başvurunun ve cevabın tarihleri kayıt altına alınmalıdır; cevabın geç tebliğ edilmesi hâlinde şikâyet süresinin ne zaman başladığı tartışma konusu olabilir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir; içeriğin türü, platformun konumu ve zararın kapsamı stratejiyi değiştirir. İçerik yayıldıktan sonra zaman kritik olduğundan hızla hukuki destek alınması yerinde olur.