Yapay zeka ile üretilen sahte görüntü ve seslerin yayılma hızı, klasik hukuki başvuru takviminden çok daha yüksektir. Bu nedenle deepfake mağduriyetinde asıl mesele haklılık değil, hızdır. Bu rehber 5651 sayılı Kanun, KVKK ve TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin hükümleri ekseninde içerik kaldırma sürecini ve gecikmenin doğurduğu zararı ele alır.
Üç Ayrı Yolun Eşzamanlı İşletilmesi
Deepfake içerikte tek bir başvuru yolu yeterli olmaz. İlk yol, 5651 kapsamında içeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi için sulh ceza hakimliğine yapılan başvurudur. İkinci yol, kişisel veri niteliğindeki görüntü ve sesin hukuka aykırı işlenmesi nedeniyle veri sorumlusuna ve ardından Kurula yapılan başvurudur. Üçüncü yol ise fiilin suç oluşturduğu hallerde savcılığa yapılan şikayettir. Bu üç yol farklı sürelerde ilerler; birinin sonucunu beklemek diğerinde hak kaybı yaratabilir. Doğru yaklaşım, üçünü paralel olarak başlatmaktır.
İçerik Kaybolmadan Delil Sabitleme
Deepfake içerik çoğu zaman şikayet üzerine platform tarafından kaldırılır; bu iyi bir sonuç olsa da delili ortadan kaldırır. Bu nedenle başvurudan önce delil sabitleme yapılmalıdır. Sabitleme yalnızca ekran görüntüsü almak değildir; içeriğin tam bağlantı adresi, yayın tarihi, hesap bilgileri, görüntüleme sayısı ve varsa yorum akışı birlikte kaydedilmelidir. Video dosyasının kendisinin indirilip değiştirilmemiş halde saklanması, sonraki teknik incelemede içeriğin sentetik olduğunun ortaya konması bakımından belirleyicidir. Noter aracılığıyla tespit yaptırmak, ispat gücünü artıran bir seçenektir.
Bildirimin Geç Ulaşmasının Yarattığı Zincirleme Etki
Platforma yapılan bildirimin muhataba geç ulaşması ya da yurt dışı merkezli sağlayıcıda temsilcinin bulunmaması, içeriğin çoğaltılarak başka hesaplara yayılmasına zaman kazandırır. Bu aşamadan sonra tek bir bağlantının kaldırılması sorunu çözmez. Bu yüzden başvuru dilekçesinde yalnızca tespit edilen bağlantı değil, aynı içeriğin kopyalandığı adreslerin de listelenmesi ve içeriğin yeniden yayımlanması ihtimaline karşı talep kurulması gerekir. Gecikme büyüdükçe, teknik olarak erişilebilir kopya sayısı da artar.
Başvuru Dosyasının Yapısı
- Mağdurun kimliği ve içerikte kendisinin gösterildiği somut olarak açıklanır.
- İçeriğin sentetik olduğuna işaret eden teknik unsurlar sıralanır: yüz-ses uyumsuzluğu, ışık tutarsızlığı, kaynak görüntünün nereden alındığı.
- Tüm bağlantı adresleri erişim tarihiyle birlikte tablo halinde eklenir.
- Talep, hem mevcut içeriğin kaldırılmasını hem de mağduriyetin devamını önleyecek tedbiri kapsayacak şekilde yazılır.
- Zarar oluştuysa maddi ve manevi tazminat yolunun ayrıca saklı tutulduğu belirtilir.
Sık Yapılan Hatalar
- Sadece platformun kendi şikayet formuna güvenip resmi başvuru yapılmaması.
- İçeriği paylaşan hesabın değil, yalnızca içeriğin hedef alınması.
- Şikayet dilekçesinde hangi hukuka aykırılığın ileri sürüldüğünün belirtilmemesi.
- Yaygınlaşma sonrası ortaya çıkan yeni bağlantıların dosyaya eklenmemesi.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme sunar; içeriğin niteliği, yayın platformu ve mağdurun sıfatı izlenecek yolu değiştirebilir. Böyle bir durumla karşılaşıldığında vakit kaybetmeden hukuki destek alınması yerinde olur.